از خدا جوییم توفیق ادب * بی ادب محروم شد از لطف رب *** بی ادب تنها نه خود را داشت بد * بلکه آتش در همه آفاق زد

آرشیو مطالب در دسته بندی ‘اسلام کانون اندیشه فرهنگی و اجتماعی’

*فواید سفر

بدان در سفر فوايد بسياری نهفته است. حضرت مرتضي علي رضی الله عنه پنج فايده‌ي بزرگ آن را در قطعه‌اي از منظومات قدسيه‌ی سمات خود به نظم در آورده و آن اين است:

تَغَرَّبْ عَنِ الْاَوْطَانِ فِيْ طَلَبِ الْعُلَي

وَ سَافِرْ وَفِي الْاَسْفَارِخَمْسُ فَوَائِدٍ

تَفَـرُّجُ  هَمٍّ وَ  اكْتِسَـابُ  مَعِيْشَةٍ

وَ عِلْـمٌ وَ آدَابٌ وَ صُحْبَـةُ مَاجِدٍ

فَاِنْ قِيْلَ فِي الْاَسْفَارِ ذُلٌّ  وَ غُرْبَةٌ

وَ قَطْعُ الْفَيَافِيْ وَ ارْتِكَابُ شَدَائِدٍ

لَمَـوْتُ الْفَتَي خَيْرٌ لَهُ مِـنْ حَيَوتِهِ

بِـدَارٍ ذِلَّةٍ  بَيْـنَ وَاشٍ  وَ حَاسِـدٍ

۱) در طلب بلندي مرتبه از وطن خود مهاجرت کن و به سفر برو كه در آن پنج فايده است:

۲) فايده‌ی اوّل رفع غم و اندوه، دوّم كسب رزق و روزی، سوّم تحصيل علم، چهارم تكميل آداب و اخلاق، پنجم دريافتن صحبت بزرگي.

۳) پس اگر كسي بگويد كه در سفر خواري و تنهايي و پيمودن بيابان‌هاي هموار و وسيع و رويارويي با مشكلات است.

۴) هر آيينه مردن براي انسان بهتر است از زيستن او در سراي خواري ميان سخن چین و حسود.

ادامه مطلب »

*احوال مشايخ طريقت در سفر و اقامت

بدان كه سفر و اقامت اين طايفه بنا بر اقتضاي وقت و حال ايشان است و احوال ايشان در اين امر مختلف است. بعضي از ايشان در ابتدا سفر كرده و در نهايت مقيم شده‌اند و بعضي در بدايت مقيم بوده و در نهايت سفر كرده‌اند و بعضي در بدايت و نهايت سفر كرده و مطلقاً مقيم نشده‌اند و بعضي در بدايت و نهايت مقيم بوده و هرگز سفر نكرده‌اند و هر يك از ايشان در این امر غرضي صحيح و قصدي درست داشته است.

هدف کسانی كه در بدايت سفر كرده و در نهايت مقيم شده‌اند تحصيل علوم ديني، زيارت مشايخ طريقت، طلب مرشد كامل، ترك خواسته‌های نفسانی، مشاهده‌ی آثار و نشانه‌ها و عجايب مخلوقات و عبرت گرفتن از آن، اختيار گمنامي، زيارت حرمين و مانند اينها بوده است.

ادامه مطلب »

*بهار، نمونه‌ی کوچک‌شده‌ی رستاخیز(ماکت قیامت)

قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: «اذا رأیتم الربیع فاکثروا ذکر النشور» هرگاه بهار را دیدید یاد رستاخیز در شما بیشتر شود.

فصل بهار یکی از فصل‌های بسیار زیبا و تأمل برانگیز خداست که در آن آوای رستاخیز طبیعت از حنجره‌ی نسیم بهاری، در گوش زمان می‌پیچد. گاه بیداری فرا می‌رسد؛ طبیعت جامه‌ی زمستانی از تن به بیرون می‌آورد و بهارپوش و خوش‌پوش می‌شود. اینک در هر کوی و برزن، آثار پرشکوه جلوه‌ی حیات ورزی خالق هستی از رخسار طبیعت پیدا و هویداست. چه شگفت انگیز است خیزش و رویش طبیعت سرد و خاموش زمستان در بهاران.

ادامه مطلب »

*اهمیت درختکاری در اسلام

غرس نهال و احیای فرهنگ درخت کاری در واقع به معنای سرمایه گذاری در طبیعت است چنان سرمایه گذاری ای که هیچ گاه زیان پذیر نیست و این سرمایه ماندگاراست و حتی نتیجه آن را انسان در روز واپسین نیز می بیند.

اسلام عزیز این قضیه حساس و مهم را که زیبایی دنیا و رستگاری آخرت را بدنبال دارد فراموش نکرده است بلکه همانند آن که در بخش های دیگر زندگی بشر برنامه و پیام دارد، در عرصه درخت کاری و زراعت نیز پیام خود را دارد و ارشاداتی در این مورد برای انسان داده است. ما در قرآن می بینیم که یکی از نعمت های الهی همانا درخت ذکر شده است و در آخرت نیز از جمله نعمت ها یکی هم درخت می باشد که جنتیان در زیرسایه آن قرار داشته باشند. درخت يكي از زيباترين مظاهر خلقت و جلوه‌اي از تجليات آفريدگار عالم است. درخت از گرانبهاترين آفريده‌هاي خداوند دانا براي انسان است و به دليل نقش حياتي كه در زندگي تمامي موجودات زنده، به خصوص انسانها دارا مي‌باشد در اسلام مورد توجه خاص قرار گرفته است.

ادامه مطلب »

*راهکارهای حل مشکلات جوانان در عصر حاضر

یکی از مسایل مهم  شیوه تربیت، هدایت و راهنمایی جوانان و جذب آنان به سوی ارزش‌های دینی این است که آیا باید در جذب و هدایت آنان، بر اصول «عقلی و استدلالی» تکیه نمود یا مبنای کار و فعالیت را «فطرت» و درون انسان قرار داد و با تسخیر دل و درون آنان و بیدار ساختن استعداد‌های خدادادی‌شان آنان را به سوی اخلاق و عرفان سوق داد.

در امر تربیت و جذب و هدایت جوانان یا نوجوانان باید از همه عناصر و شیوه ها بهره جست، هم از عقل استفاده کرد ، هم از نقل و حدیث و روایت، هم از اخلاق و عرفان، نیز از احساسات و عواطف درونی باید بهره جست، چنان که به بیان احکام شرعی و مناسک عبادی پرداخت، لیکن میزان استفاده از هر یک از این عناصر بر حسب سن و دوره و مایه های اولیه تربیتی و حتی خصوصیات شخصی و فردی متفاوت است.

ادامه مطلب »

*در آداب خوردن طعام (قسمت سوم)

رعايت كردن عدد فرد در خوردنيهايي که مي‌تواند رعايت كند

هنگام خوردن ميوه يا طعام در صورتی که بتواند تعداد آن را  بشمرد مثل خرما و انجير و . . . بايد عدد فرد را در آن رعايت کند؛ زیرا بنا بر خبر «اِنَّ اللهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ» ملاحظه‌ی عدد فرد در کارها، محبوب حق ـ سبحانه و تعالی ـ است. در شوربا خوردن با قاشق نیز مي‌توان بر این قياس كرد. پس وقتي كه جمعي از اصحاب و برادران به نوبت با قاشق آش می‌خورند، هر يك سه قاشق بخورند و هنگام خوردن شوربا قاشق را پر نكنند؛ زیرا آن علامت حرص و طمع است و كم نيز نکنند، بلکه اعتدال را رعايت کنند. بايد از قاشق، قطرات شوربا بر سفره و لباس نچكد و باقی‌مانده‌ی شوربا را از قاشق به كاسه باز نگردانند و هنگام به دهان بردن سر خود را مثل حيوانات پایین نياورند. بايد هنگام گذاشتن قاشق، دهان خود را زياد باز نكنند و قاشق را به درون دهان نزنند و آن را به گونه‌ای در ظرف بگذارند كه اگر قطره‌اي مانده باشد، داخل ظرف بریزد. امثال اين ارادات جزئيه بسيار است كه تفصيل آن طولاني است. ادامه مطلب »

*وظیفه مسلمان در قبال اعیاد سایر ادیان

جشن كريسمس شعار دينى نصرانى ها و سالروز تولد خدايشان است.
براى هيچ مسلمانى جايز نيست كه در اين روز و بدين مناسبت جشن بگيرد ،رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم ما را از همگونى و مشابهت با ديگران برحذر داشتند و فرمودند:
“من تشبه بقوم فهو منهم”( أبوداود)
“هر كس خود را شبيه ملتى بگرداند ،از آنان محسوب مى گردد”
تشابه ظاهرى و اظهار سرور و شادمانى به اين مناسبت،رضايت باطنى به دين و آيين نصرانيت و تاييد افترا هاى آنان را در پى دارد و اين كفر است.

ادامه مطلب »

*در آداب خوردن طعام (قسمت دوم)

خوردن طعام با شعور و آگاهي کامل

اگر هنگام خوردن طعام، بر سبيل عادت و بدون شعور و آگاهي تسميه بگوید به مجرّد تلفّظ، خير و بركت و جمعيّت خاطر بر آن مترتّب نمی‌شود. حضرت شيخ علاءالدّوله ـ قدّس الله تعالي روحه ـ فرموده‌اند كه درويشان بايد بکوشند تا در هنگام لقمه خوردن کاملاً هوشیار باشند؛ چون تخم اعمال در زمين قالب انساني، لقمه است. اگر با غفلت تخم اندازد هرگز ممكن نيست كه جمعيّت باطن حاصل شود اگرچه لقمه حلال باشد.

حضرت ايشان(رح) فرمودند که بزرگان گفته‌اند: هنگام خوردن هر لقمه بايد اسم «القيوم» بگويند تا به نورانيّت و بركت اين اسم، برای آنان يقين حاصل شود كه مقوّم حقيقی حضرت حق ـ سبحانه و تعالی ـ است؛ همانگونه كه با طعام بنده‌ی خود را حفظ مي‌كند با اسباب و طرق ديگر نيز مقوّم است و ابقا و حفظ مي‌كند.

ادامه مطلب »

*شجاعت

شجاعت چیست؟

شجاعت به جرأت و قوت قلبی که در وقوع پیشامدهای دشوار و بسیار سخت در شخص پدیدمی آید، گفته می‌‌شود.

شجاعت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

صحابه رضی الله عنهم هنگامی که جنگ شدت می‌‌گرفت پشت سر آن حضرت صلی الله علیه و آله و سلم پناه می‌‌گرفتند. چنانکه وی پیشاپیش همه قرار می‌‌گرفت. در این مورد حضرت علی رضی الله عنه می‌‌گوید: ما هنگامی که شدت جنگ بالا می‌‌گرفت به‌سوی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پناه برده و او را پیشاپیش نبرد قرار می‌‌دادیم، و هیچ‌یک از ما از وی به دشمن نزدیک‌تر نبودیم.

براء رضی الله عنه می‌‌گوید: ما در هنگام شدت گرفتن دشواری جنگ به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پناه می‌‌بردیم، و شجاع‌ترین افراد می‌‌توانستند دوشادوش وی بجنگند.

ادامه مطلب »

*آداب خوردن طعام (قسمت اول)

تقليل طعام

تا خوب گرسنه نشده طعام نخورد و هنوز کاملاً سیر نشده است، دست از طعام بكشد و طريق اعتدال را رعايت کند و خود را از سيري و یا گرسنگي بيش از حد نگاه دارد؛ زیرا آن در شريعت مكروه و بر اساس حكمت ممنوع است. اگر چه خوردن طعام برای حفظ بدن و بقاي حيات فرض است؛ ليكن میانه‌روی در خوردن سنّتی ارجمند و خصلتي نيکو است و نزد همه‌ي علما و حكما امري پسنديده و روشي شايسته است و هيچ یک از علما و حکما در آن اختلافی ندارند.

از حضرت خواجه بزرگ خواجه بهاءالدّين ـ قدّس الله سرّه ـ نقل شده است كه مي‌فرمودند: بسيار آزموديم که خوردن بهتر از نخوردن است. از شيخ ركن‌الدّين علاءالدّوله ـ قدّس سرّه ـ نقل شده است كه فرمودند: آنچه از فوايد خوردن در آخر زندگي بر ما ظاهر شد، اگر اوّل معلوم مي‌شد اینقدر به کم خوردن اهتمام نمي‌نموديم.

ادامه مطلب »

*در آداب مهمان نسبت به ميزبان

اجابت دعوت فقرا و اهل خير و صلاح

به صحّت رسيده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ دعوت غلام زر خريده را اجابت مي‌کرد. در صحيح بخاري از ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر مرا به پاچه‌ي گوسفندي دعوت کنند یا پاچه‌ي گوسفندي براي من هديه آورند، هر آيينه قبول مي‌كنم. همچنين در صحيح بخاري از ابن عمر ـ رضي الله عنهما ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر شما را به پاچه‌ي گوسفندي دعوت كنند، اجابت كنيد [يعني به هر چيزي که کم به نظر مي رسد].

در صحيحين به روايت ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ آمده است كه هر كس دعوت دیگری را رد كند به خدا و رسول او عاصي شده است. به صحّت رسيده است كه گاهي آن حضرت را به نان جو و اشكنه‌ي پيه دعوت مي‌كردند و او قبول مي‌کرد.

ادامه مطلب »

*فضیلت درود شریف بر حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم

علامه زرقانی در «شرح مواهب» نقل کرده است که غرض از خواندن درود، حصولِ تقرّب در بارگاهِ الهی به وسیله­ی امتثال حکم او و ادا کردن مقداری از حقوق حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلّم است که بر ذمه­یِ ما می باشند. حافظ عز الدین عبدالسلام(رح) می فرماید: درود ما برای حضرت رسول خدا صلی الله علیه و سلّم سفارش نیست، زیرا امثال ما را چه سزد که سفارشِ آن حضرت صلی الله علیه و سلّم را بکنند، اما چون خداوند متعال به ما دستور داده است که جزای احسانِ محسن را بدهید و بدیهی است که هیج محسنی برتر از رسول اکرم صلی الله علیه و سلّم نیست، و از طرفی چون ما از ادای احسانهای آن حضرت صلی الله علیه و سلّم عاجز بودیم، خداوند متعال با توجه به عجز و ناتوانی ما طریقه­ی مکافاتِ آن احسانها را به ما تعلیم داد که باید درود خوانده شود، و چون ما از این امر نیز عاجز بودیم لذا از خداوند متعال تقاضا کردیم که تو بر حسب شأنِ خود مکافات بفرما. (مختصراً)

ادامه مطلب »

*آداب مهمان نسبت به ميزبان

اجابت دعوت فقرا و اهل خير و صلاح

به صحّت رسيده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ دعوت غلام زر خريده را اجابت مي‌کرد. در صحيح بخاري از ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر مرا به پاچه‌ي گوسفندي دعوت کنند یا پاچه‌ي گوسفندي براي من هديه آورند، هر آيينه قبول مي‌كنم. همچنين در صحيح بخاري از ابن عمر ـ رضي الله عنهما ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر شما را به پاچه‌ي گوسفندي دعوت كنند، اجابت كنيد [يعني به هر چيزي که کم به نظر مي رسد].

در صحيحين به روايت ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ آمده است كه هر كس دعوت دیگری را رد كند به خدا و رسول او عاصي شده است. به صحّت رسيده است كه گاهي آن حضرت را به نان جو و اشكنه‌ي پيه دعوت مي‌كردند و او قبول مي‌کرد.

ادامه مطلب »

*آداب ميزبان نسبت به مهمان

تخصيص فقرا به مهماني و تخصيص نگرداندن بعضي از ميان جماعتي

بايد در دعوت به مهماني، درويشان را بر توانگران ترجیح دهد و وقتی طعام لطيف و لذيذی ترتيب می‌دهد، آن را به اتّفاق فقيراني بخورد كه امثال ايشان بسیار كم است و اين از جمله مستحبّات است.

در صحيحين به روايت ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ آمده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: بد طعامي است آن طعام وليمه‌ای كه در آن توانگران را بخوانند و درويشان را فرو گذارند. اگر كسي را که به مهماني دعوت می‌کند در ميان جمعي از نزديکان خود باشد، ايشان را نيز دعوت كند و تنها به دعوت کردن آن شخص اکتفا نکند؛ چون از شیوه‌ی مروّت و جوانمردي دور است و بزرگان دين آن را مكروه و مذموم دانسته‌اند.

ادامه مطلب »

*سعادت چيست؟!

«در دنيا همچون مسافر يا رهگذر باش». «خوشا به حال غريبان»!

سعادت در كاخ پادشاهان نيست. لشكريان هارون الرشيد و گنجهاي قارون، انسان را خوشبخت نمي‌كند. همچنين نمي‌توان سعادت و خوشبختي را در كتاب (الشفاء) ابن سينا و در باغهاي سرسبز جستجو كرد.

سعادت نزد ياران حضرت محمد صلی الله علیه و سلّم بود؛ هرچند كه ندار و تنگدست بودند و زندگي سخت و كم درآمدي داشتند.

ادامه مطلب »