از خدا جوییم توفیق ادب * بی ادب محروم شد از لطف رب *** بی ادب تنها نه خود را داشت بد * بلکه آتش در همه آفاق زد

آرشیو مطالب در دسته بندی ‘احکام’

*در آداب مريض

ناله كردن بيمار هنگام درد

وقتي به درد یا مرضي دچار گشت سنّت است كه پيشاني بند بر سر خود ببندد و ناله كند تا بعضي از دردهاي وي کاسته شود و با صبر و شكيبايي اظهار مقاومت در مقابل بلاي حق سبحانه و تعالی نكند؛ زیرا هيچ كس طاقت مقاومت با بلای او را ندارد.

به صحّت رسيده است كه هرگاه آن حضرت به مرضي دچار مي‌شد، ناله مي‌كرد. از وي پرسيدند: اين چگونه است؟ فرمود: درد قوي بر مؤمنان مي‌گمارند تا كفّاره‌ي گناهانشان شود. در صحيح بخاري ثابت شده است كه صدّيقه ـ رضي الله عنها‌ ـ دچار سر درد شده بود و مي‌ناليد و مي‌گفت: «وَا رَاْسَاهُ» پيغمبر صلی الله علیه و سلّم نزد وي آمد در حالي كه سر درد شدیدي داشت، پس فرمود: «بَلْ اَنَا وَا رَاْسَاهُ».

ادامه مطلب »

*معامله باطل و فاسد و بیع مرابحه

* بیع باطل معامله ای را گویند که از نظر شرعی کلاً غیر معتبر و لغو باشد. این بیع چنین به شمار می آید که گویا مشتری هیچ نخریده و فروشنده اصلاً نفروخته (شامی، جلد۴، صفحه۱۵۲) و حکمش این است که مشتری مالک آن نمی گردد و در ملک فروشنده باقی می ماند؛ لذا اگر چیز خوردنی باشد، نه خوردنش جایز است و نه دادنش به کسی دیگر؛ بلکه به هیچ عنوان استفاده گرفتن از آن جایز نیست (شامی،جلد۴،صفحه ۱۶۳) و معامله ای را که مقداری خرابی در آن پیش آید، بیع فاسد می گویند.(شامی،جلد۴،صفحه ۱۵۴)

حکمش چنین است که تا در قبضه ی مشتری نیاید مالک آن نمی گردد، و بعد از قبض، مالک آن می گردد. (درّمختار ،جلد۴،صفحه۱۹۱) البتّه باز هم برایش حلال طیّب نیست، بلکه فسخ آن واجب است. (درّ مختار ،جلد ۴،صفحه۱۹۳) اگر مشتری می خواهد آن را بخرد، باید با بیع جدید بخرد. اگر این بیع فسخ نشد و مشتری آن را جایی دیگر فروخت، گنهکار می باشد. البتّه برای مشتری دوم، خوردن و نوشیدن و استفاده کردن آن جایز می باشد، و بیع دوم درست می باشد، اگر مشتری اوّل سودی برده باید سود آن را صدقه نماید، در مصرف خود آوردن جایز نیست. (درّ مختار جلد۴،صفحه ۱۹۹)

ادامه مطلب »

*در آداب مباشرت به روش سنّت

نماز گزاردن و دعا كردن در ملاقات اوّل

وقتي مرد و زن نخستین بار با يكديگر آميزش كنند بايد هر یک از ایشان پيش از معانقه [در آغوش گرفتن] و همبستري دو ركعت نماز بگـزارد، آنگاه مـرد موي پيشاني زن را بگيرد و اين دعا را بخواند: «اَللَّهُمَّ بَارِكْ لِيْ فِيْ اَهْلِيْ وَ بَارِكْ لِاَهْلِيْ فِيَّ، اَللَّهُمَّ ارْزُقْنِيْ مِنْهُمْ وَارْزُقْهُمْ مِنِّيْ، اَللَّهُمَّ اجْمَعْ بَيْنَنَا مَا جَمَعْتَ فِيْ خَيْرٍ وَ فَرِّقْ بَيْنَنَا مَا فَرَّقْتَ فِيْ خَيْـرٍ اَللَّهُمَّ اجْمَعْ شَمْلَنَا وَافْتَـحْ بَيْنَنَا وَ بَيْـنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَيـْرُ الْفَاتِحِيْنَ». [پروردگارا! براي من در خانواده ام و براي خانواده ام در من بركت بده. پروردگارا! به من از ايشان و به ايشان از من روزي بده. در بين ما جمع كن آنچه را كه در خير جمع نموده اي و در بين ما پراكنده كن آنچه را كه در خير پراكندي. پروردگارا! جمع ما را جمع گردان و بين ما و خويشان ما را به حق بگشا و تو بهترين گشايندگاني.]

ادامه مطلب »

*آدابی که مرد باید آن را نسبت به همسر خود رعایت کند

برگزیدن زن صالح

وقتي مرد به امر ازدواج روی می آورد باید زني دين‌دار و عفيف انتخاب كند و هرگز به جهت مال و جمال، عفّت و صلاح را نادیده نگیرد. از مرتضي علي رضی الله عنه چنین نقل شده است: «خِيَارُ نِسَائِكُمْ اَلْعَفِيْفَةُ فِيْ فَرْجِهَا اَلْمُطِيْعَةُ لِزَوْجِهَا» [بهترين زنان شما كسي است كه پاك دامن و فرمان بردار شوهر خود باشد.]. در مذهب امام شافعي(رح) مستحب است كه پيش از نكاح، آن زن را يك مرتبه ببيند؛ چون آن نظر موجب افزایش رغبت و الفت مي‌شود و بايد زن بِكر [دوشیزه] و عالي‌نسب برگزیند نه زن بیوه و فرو مايه.

در صحيح مسلم به روايت جابر رضی الله عنه آمده است كه پيغمبر صلی الله علیه و سلّم از من پرسيد: كدخدا شدي يا جابر؟ گفتم: آري. فرمود: بكری انتخاب کردی یا بیوه‌ای؟ گفتم: بیوه‌ای برگزیدم يا رسول‌الله. فرمود: چرا بكری انتخاب نکردی تا تو با وي بازي كني و وي با تو بازي كند و به روايتی دیگر: تو وي را بخندانی و او تو را بخنداند؟

ادامه مطلب »

*معامله ی طلا و نقره (الصرف)

* معامله طلا و نقره صورت های مختلفی دارد، یکی این که معامله طلا به طلا و نقره به نقره باشد، در هر صورت باید دو چیز مورد توجه قرار گیرد، یکی این که اگر معامله طلا به طلا یا نقره به نقره باشد باید در وزن مساوی باشند و دیگر این که قبل از بلند شدن از جلسه، باید جنس هریک تحویلش گردد؛ اگر یکی از این دو مورد، نادیده گرفته شود، معامله ربایی به شمار می آید.

صورت دوم اینکه جنس یکی نباشد؛ بلکه یک طرف طلا و طرف دیگر نقره باشد، در این صورت مساوی بودن در وزن ضروری نیست، اگر شخصی طلا و نقره معاوضه نمود، به هر نحوی که دلش خواست می­تواند معاوضه نماید، خرید و فروش طلا و نقره با پول هم ایرادی ندارد، ولی باید طوری معامله گردد که هیچ کدام از آنها نسیه نباشد. (رد مختار: ص۴۸۳)

* اگر شخصی درهم به دینار و با طلا به نقره فروخت، مساوی بودن در وزن ضروری نیست، ولی اگر طلا به طلا و یا نقره به نقره فروخت، بازهم مساوات در وزن الزامی است. حتی اگر شخصی نقره ساخته شده، به نقره ساخته نشده فروخت، بازهم مساوات در وزن ضروری است، در غیر اینصورت ربا به شمار می آید، روش محفوظ ماندن از ربا این است که طلا یا نقره ساخته شده به پول فروخته شود و طلا و یا نقره ساخته نشده هم با پول خریداری شود. (رد مختار: ص۴۸۳)

ادامه مطلب »

*احکام عقیقه

* عقیقه کردن مستحب است؛ یعنی اگر شخصی عقیقه کرد به او ثواب می­رسد و اگر یکی عقیقه نکرد گنهکار نمی­شود.

* مستحب است روز هفتم عقیقه شود و اگر بعداً شد هم ممانعتی ندارد.

* اگر شخصی بعد از این که بالغ شد برای خود عقیقه نمود بلا مانع است.

* اگر حیوان عقیقه گوسفندی یا برّه­ای باشد بهتر است.

ادامه مطلب »

*باب المراحة و التولیة

* اگر شخصی جنسی به دو تومان خرید، اختیار دارد که آن جنس را به دو تومان یا بیشتر بفروشد، ولی اگر به مشتری بگوید: من از قیمت خریده، ده یا بیست درصد فایده می گیرم، آن وقت برای فروشنده از آن فایده بردن، جایز نیست . اگر مشتری گفت به هر قیمتی خریده ای، مبلغ چهارتومان از من فایده گرفته و به من بده و بایع پذیرفت، آن وقت برای بایع بیشتر از آن فایده گرفتن، ناجایز است. نیز اگر بایع گفت: من از تو فایده نمی گیرم به همان قیمتی که خریده ام می فروشم؛ آن وقت فایده گرفتن ولو این که کم باشد، بازهم ناجایز است و بر فروشنده واجب است که به قیمتی که خریده، به مشتری بدهد. (رد مختار: ص۴۷۸)

ادامه مطلب »

*مسایل متفرق وضو

* چون چهار عضوی که شستن آنها در وضو فرض است شسته شوند وضو درست می شود(سر، مسح می شود)، فرقی نمی کند نیّت وضو داشته باشد یا خیر، مانند کسی که هنگام آبتنی نمودن بر تمام بدنش آب را به جریان بیندازد و وضو نگیرد، یا در حوضی بیفتد، یا هنگام باریدن باران بیرون بایستد و چهار عضوی که شستن آنها در وضو فرض است شسته شوند،البتّه به چنین فرد ثواب وضو نمی رسد.(شامی جلد ۱،صفحه۱۱(

* سنت آن است که مطابق دستور فوق که بیان شد وضو گرفته شود.اگر شخصی خلاف آن وضو گیرد مثلانخست پاها را بشوید،سپس سر را مسح کند،بعدأدست ها و سرانجام صورت را بشوید،یا به نحوی دیگر عمل کند ،باز هم وضویش جایز،البتّه عملش خلاف سنّت است،کسی که چنین عادت کند،گنهکار می شود.(مراقی،صفحه ۴۳(

* اگر وضو گیرنده به جای دست راست ،اوّل دست چپ را بشوید،باز هم وضو درست است البتّه؛خلاف سنّت است.(هدایه، صفحه ۳۳(

ادامه مطلب »

*روش غسل دادن و کفن نمودن

جهت غسل میّت در دیگی برگ درخت کنار جوش داده شود (امروزه که صابون و شامپو میسّر می گردد نیازی به جوش دادن برگ درخت کنار نیست، مترجم) و کانالی این اندازه که آب غسل میّت در آن جای گیرد، کنده شود و قریبش یا در صورت امکان بالایش تخته ای جهت شستن میّت نهاده شود و سه دفعه آن تخته خوشبو زده شود، آن گاه مرده بر آن خوابانیده شود و پیراهنش را شق نموده بیرون آورید و پارچه ای به عنوان ستر بر او انداخته و از داخل آن ، شلوارش بیرون آورده شود، و به طور آهسته دست بر شکمش  مالیده شود، فرقی نمی کند چیزی بیرون آید یا خیر در هر صورت با سه یا پنج کلوخ استنجاء داده شود، سپس با آب استنجاء داده شود، البتّه دست کشی که از لباس درست شده پوشیده شود، دست زدن بدون آن ناجایز می باشد، سپس پنبه ای تر کرده و بر لب ها و دندان ها مالیده و بیندازید و این عمل تا سه دفعه تکرار شود، همچنین پنبه ای تر کرده و تا سه دفعه بر بینی و رخسارها مالیده شود سپس بر دهان، بینی و گوش ها پنبه بگذارید تا در آن ها آب نرود، بعداً محاسن با صابون یا شامپو شسته شوند، سپس او را وضو دهید، بدین ترتیب که اوّل صورت بعداً دو دستش را تا آرنج ها بشوید.

ادامه مطلب »

*قرض گرفتن

* آنچه بعنوان قرض گرفته می شود، اگر چیزی است که می توان عوض آن را داد، قرض گرفتنش درست است؛ مانند: گندم، تخم مرغ، گوشت و . . . و اگر عوض دادنش دشوار است، قرض گرفتن آن جایز نمی باشد؛ مانند: گلابی، پرتغال، گوسفند، مرغ و . . . . (رد مختار: ص۴۹۶)

* اگر شخصی زمانی پنج کیلو گرم گندم قرض بگیرد و گندم کیلویی ده تومان بود و بعد ارزان شود و کیلویی پنج تومان شود، برای آن شخص پنج کیلو گندم لازم می گردد و اگر گران تر شود، باز هم همان اندازه که گرفته، لازم می گردد. (رد مختار: ص ۴۹۶)

* اگر شخصی از دیگری مقداری گندم قرض بگیرد؛ بهتر از آن بدهد، ایرادی ندارد و برای قرض دهنده گرفتنشان جایز است و این، ریایی به شمار نمی آید، و هنگام قرض دادن درست نیست گه بگوید: بعداً من گندم بهتر از این، از تو می خواهم،  ولی نباید از آن وزن بیشتر باشند، اگر از نظر وزن بیشتر بگیرد، آن وقت جایز نمی باشد، باید هنگام وزن، تعادل برقرار گردد. (رد مختار: ص۴۹۷)

ادامه مطلب »