از خـدا جـویـیـم توفیـق ادب**بی ادب محروم شد از لطف رب****بی ادب تنها نه خود را داشت بد**بلکـه آتـش در همـه آفـاق زد

آرشیو مطالب در دسته بندی ‘احکام’

*بيان نيابت حج

نيابت در حج و عمره صحيح است به اين شرط كه خود شخص، معذور دايمي باشد؛ يعني تا آخر عمر امكان بازگشت سلامتي او نباشد و فرقي نمي كند كه نايب مرد باشد يا زن. براي نيابت در حج نفل و عمره، شرطي موجود نيست؛ اما براي نيابت حج فرض شرايطي وجود دارد عبارتند از:

۱- كسي كه نايب مي گيرد، حج بر او فرض شده باشد.

۲- اگر آمر شخصاً عاجز است، بايد خود او نايب خود را تعيين نموده و به وي دستور اداي حج از جانب خود را بدهد. همچنين هزينة رفت و آمد و مخارج مربوط به آن را به او بپردازد و نايب هم با همين مال سفر كرده و طبق دستور آمر اداي حج نمايد. كسي كه نزديك به مرگ خود، وصيت به حج كرده باشد در صورتي كه وارثان و يا وصي او شخصي را براي حج به نيابت از او معين كنند و هزينة سفر را به وي تحويل نمايند، اين حج درست است. اگر كسي را آمر دستور حج بدهد ولي هزينة سفر را نپردازد، حج از جانب آمر ادا نمي شود مگر اينكه بعد از اداي حج، آمر مخارج سفر را بپردازد.

ادامه مطلب »

*احكام و دعاهاي مربوط به طواف وداع

طواف وداع

وقت وداع است و اجل در كمين

وداع با هـزاران  فغـان و انیـن

كس نكند محـنت  هجر اختيار

مرگ جدايي است ميان دو يار

اي  گـل  بـاغ  ملكوت الوداع

مي روم اكنون  به طـواف وداع

هر وقت تصميم به كوچ كردن از مكه مكرمه را داشته باشد، طواف صدر (وداع) كند. طواف صدر براي كساني كه خارج ميقات زندگي مي كنند، واجب است ولي براي اهل ميقات و اهل حرم واجب نيست. اگر بدون اداي طواف صدر از مكه خارج شود تا وقتي كه در زمين حرم است، بازگشتن و انجام طواف، واجب است. در صورتي كه از ميقات خارج شد، مخير است كه احرام عمره بسته و به مكه بيايد؛ اول عمره را بجاي بياورد و سپس طواف وداع را انجام دهد و يا گوسفندي ذبح و صدقه كند. اول وقت طواف وداع، بعد از طواف زيارت است و آخر وقت آن معين نيست؛ زيرا اگر اين طواف تأخير شود به سبب آن چيزي لازم نمي شود. سعي نمايد كه طواف صدر، آخر عهد او با بيت الله باشد. اگر بعد از طواف وداع چند روز در مكه اقامت كرد، دوباره طواف كردن مستحب است. هرگاه كه طواف صدر را بجاي آورد دو ركعت نماز طواف خوانده، كنار زمزم برود، رو به قبله ايستاده از آب آن بنوشد و بر سر و صورت خود ريخته و به سوي بيت الله نظر كند سپس بر دروازه بيت الله آمده، عتبه مباركه را ببوسد و دعا كند.

ادامه مطلب »

*حج و احكام آن در عرفات، مزدلفه و مني

شروع اعمال حج در مني و عرفات

روز هفتم ذي الحجه بعد از نماز ظهر امام خطبه مي خواند و در آن مسايل حج را به مردم گوشزد مي كند، اين خطبه سنت است. روز هشتم ذي الحجه بعد از طلوع آفتاب به سوي منا برود، در وقت بيرون شدن از مكه اين دعا را بخواند:

اَللَّهُمَّ اِيَّاكَ اَرْجُوْ وَ اِيَّاكَ اَدْعُوْ وَ اِلَيْكَ اَرْغَبُ. اَللَّهُمَّ بَلِّغْنِيْ صَالِحَ عَمَلِيْ وَ اَصْلِحْ لِيْ فِيْ ذُرِّيَّتِيْ.

 «پروردگارا! من به تو امیدوارم و تو را می خوانم و به خداوندیت مشتاقم. معبودا! درستی کار مرا به من ابلاغ کن و فرزندانم را صالح گردان».

ادامه مطلب »

*طواف و سعی و نسک سه گانه

روش داخل شدن در حرم و شهر مكه

يا رب  تو خواندي آمديم

دل  را ستـاندي  آمديم

عشـق و ولاي کـعبه را

بـر  دل نشاندي آمديم

يا رب ندايت را ز جـان

لبيـك  گويـان   آمديم

دل را  ز هر وابسـتگـي

يك جا  تكانديم آمديم

در وقت داخل شدن به حرم مستحب است كه پا برهنه، با نهايت وقار و اطمينان، دعا و استغفار گويان وارد شود. براي دخول به مكه غسل كردن سنت است. بعد از داخل شدن به مكه ابتدا اثاث خود را در جاي مطمئن بگذارد سپس قبل از هر كاري، بايد به مسجد الحرام برود و زماني كه خانه هاي شهر مكه پديدار شد اين دعا را بخواند:

 بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْمِ اَللَّهُمَّ اِنَّ هَذَا الْحَرَمَ حَرَمُكَ وَ الْبَلَدَ بَلَدُكَ وَ الْاَمْنَ اَمْنُكَ وَ الْعَبْدَ عَبْدُكَ جِئْتُكَ مِنْ بِلَادٍ بَعِيْدَةٍ بِذُنُوْبٍ كَثِيْرَةٍ وَ اَعْمَالٍ سَيِّئَةٍ اَسْاَلُكَ مَسْاَلَةَ الْمُضْطَرِّيْنَ اِلَيْكَ الْمُشْفِقِيْنَ مِِنْ عَذَابِكَ اَنْ تَسْتَقْبِلَنِيْ بِمَحْضِ عَفْوِكَ وَ اَنْ تُدْخِلَنِي فَسِيْحَ جَنَّتِكَ جَنَّةِ النَّعِيْمِ. اَللَّهُمَّ اِنَّ هَذَا حَرَمُكَ وَ حَرَمُ رَسُولِكَ فَحَرِّمْ لَحْمِيْ وَ دَمِيْ وَ عَظْمِيْ عَلَي النَّارِ.

«به نام خداوند بخشاینده مهربان، پروردگارا! به درستی که این خانه، خانه تو و این سرزمین، سرزمین تو و محلي است كه امنش قرار دادي و این بنده، بنده توست. از سرزمینی دور با گناهان بسیار و کردار بد به درگاه تو آمدم و با درماندگی و بیچارگی و با ترس از عذابت می خواهم که مرا مورد عفو و بخشش خود قرار دهی و در بهشت پر نعمتت داخل کنی. پروردگارا! این مکان، حرم تو و حرم رسولت است؛ پس گوشت و خون و استخوانم را بر آتش حرام گردان».

ادامه مطلب »

*احرام و مواقيت

تعريف احرام

احرام عبارت از داخل شدن در حرمت مخصوصي است كه  عبارت از حج يا عمره باشد و يا به عبارت ديگر: احرام نيت كردن و آن تلبيه گفتن جهت اداي حج يا عمره است. احرام كردن چيزي در اصطلاح، چون حاجي به نيت حج و عمره با هم يا يكي از آنها تلبيه (لبيك اللهم لبيك الخ) مي خواند چند چيز بر وي حرام مي گردد، به همين دليل اين را احرام مي نامند. ولي بطور مجاز دو چادر مخصوص را كه حاجي در وقت مخصوصي مي پوشد احرام مي گويند، احرام در نزد ما شرط است.

كسي كه متوجه بيت الله الحرام شد و اراده حج نمود، و قبل از احرام بيهوش شد، خوابيد يا مريض شد بايد نيت كرده باشد و رفيقش به جاي او تلبيه بگويد و يا رفيقش به جاي او نيت كند و بگويد: «خدايا او اراده حج را دارد پس برايش آسان كن و از او قبول فرما» و به جاي او تلبيه گويد. اگر او همچنان در بيهوشي و خواب باشد، چنانچه خودش قبلاً امر كرده بود و ديگري به جاي او انجام دهد جايز است و شخص بيهوش به نيت و تلبيه محرم مي گردد، همچنين كفايت مي كند كه رفيقش به جاي او بگويد، و براي صحت احرام شرط نيست و لازم نيست كه او را از پوشيدن لباس دوخته شده باز دارد، و شخص بيهوش طواف داده شود و اين در نزد ما جايز است،  و نزد احناف به مجرد نيت محرم نمي شود تا اين كه تلبيه بگويد.

ادامه مطلب »

*تعریف، فرضیت، حکمت و فضیلت حج

تعريف حج

حج ركن پنجم اسلام بوده و معني لغوي اش همانا قصد و عزم به سوي امري بزرگ و با عظمت است و در اصطلاح فقها عبارت است از قصد به سوي بيت الله الحرام در وقت معين جهت اداي مناسك حج.

فرضيت حج از ديدگاه قرآن

حج بعد از فراهم شدن شروط آن بر هر فرد مسلمان فرض عين بوده و فرضيت آن از قرآن و سنت نبوي و اجماع امت اسلامي ثابت و لازم گرديده است.

«وَ لِلَّهِ عَلَي النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا وَ مَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِيْنَ» (سوره  آل عمران  آيه ۹۷)

«خاص براي خداوند بر مردمي كه استطاعت و توانايي داشته باشند حج لازم است و كسي كه از اداي آن سرپيچي نمايد به تحقيق كه خداوند متعال از جهانيان بي نياز است».

و اين سياق به بليغ ترين وجهي فرضيت و لزوم حج را براي كسي كه توانايي اداي آن را داشته باشد، اثبات مي نمايد، زيرا در دنباله آيه كريمه مي فرمايد: «و من كفر …» اين فرضيت و لزوم را هر چه بيشتر و تمام تر، تأكيد و تثبيت مي نمايد چه تعبير به كفر از عدم اداي آن ـ البته با وجود داشتن استطاعت ـ قوي ترين دليل بر شدت فرضيت و نهايت لزوم آن است.

ادامه مطلب »

*اعمال قبل از سفر

وقتي كه اراده حج مي كند، مستحب و لازم است مسايلي را مد نظر قرار دهد از آن جمله :

۱ـ رضايت پدر و مادر را حاصل كند.

۲ـ قرض خود را ادا كند و يا از طلب كار اجازه بگيرد.

۳ـ با شخصي عالم و عاقل و خير خواه براي وقت حركت مشورت كند.

۴ـ موافق دستور سنت استخاره كند، طريقش آنكه با طهارت كامل دو ركعت نماز خالصاً لله ادا كرده، در ركعت اول فاتحه و كافرون و در ركعت دوم فاتحه و اخلاص تلاوت نموده، پس از سلام دستها را بالا آورده اين دعا را بخواند:

«اَللّهُمَّ اِنِّيْ اَسْتَخِيْرُكَ بِعِلْمِكَ وَ اَسْتَقْدِرُكَ بَقُُدْرَتِكَ وَ اَسْاَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيْمِ فَاِنَّكَ تَقْدِرُ وَ لََا اَقْدِرُ وَ تَعْلَمُ وَ لَا اَعْلَمُ وَ اَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ اَللَّهُمَّ اِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ اَنَّ هَذَا الْاَمْرَ خَيْرٌ لِّيْ فِيْ دِيْنِيْ وَ مَعَاشِيْ وَ عَاقِبَةِ اَمْرِيْ فَاقْدِرْهُ لِيْ وَ يَسِّرْهُ لِيْ ثُمَّ بَارِكْ لِيْ فِيْهِ وَ اِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ اَنَّ هَذَا الْاَمْرَ شَرٌّ لِّيْ فِيْ دِيْنِيْ وَ مَعَاشِيْ وَ عَاقِبَةِ اَمْرِيْ فَاصْرِفْهُ عَنِّيْ وَاصْرِفْنِيْ عَنْهُ فَاقْدِرْلِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ اَرْضِنِيْ بِهِ».

«خدايا! براستي كه من با علم تو طلب خير مي كنم و با قدرت تو طلب قدرت مي كنم و خواستار فضل و بخشش گسترده تو هستم؛ چون تو مي تواني و من نمي توانم و تومي داني و من نمي دانم و تو داناي غيبهايي. خدايا! اگر مي داني كه اين كار براي من در دين و زندگي و عاقبت كارم خير است آن را برايم مقدر و آسان نما و سپس برايم در آن بركت ده و اگر مي داني كه اين كار برايم در دين و زندگي و عاقبت كارم شرّ است آن را از من دور كن و مرا از آن باز دار و برايم خير را هر جا كه باشد مقدر نموده و به آن راضي نما».

ادامه مطلب »

*اثبات فرضيت حج به آيات قرآن

«فِيهِ ءَايَاتٌ بَيِّـنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَن دَخَلَهُ کَانَ ءَامِناً وَلِلّهِ عَلَى ﭐلنَّاسِ حِجُّ ﭐلْبَيْتِ مَنِ ﭐسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَمَن کَفَرَ فَإِنَّ ﭐللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ ﭐلْعَالَمِينَ» سوره آل عمران آيه ۹۷ جزء ۴

«خاص برای خداوند، بر مردمی که استطاعت و توانایی داشته باشند، حج لازم است و  کسی که از ادای آن سر پیچی نموده و کفران نماید، به تحقیق که خداوند متعال از جهانیان بی نیاز است».

ركن پنجم از اركان دين اسلام حج بيت الله الحرام است. حج در لغت به معني قصد است و اصطلاحاً بستن احرام، وقوف به عرفه و گرد خانه كعبه گرديدن، با نيت و وقت معيّن را حج مي نامند؛ و حج فرض قطعي است بنا به آيه متبركه فوق و سبب آن خانه كعبه است؛ اگر كسي فرضيت آن را انكار كند، كافر مي شود. ادامه مطلب »

*احکام اعتکاف

اقسام اعتکاف

* اعتکاف سه قسم است:

۱- واجب که عبارت از اعتکافی است که بر خود نذر کرده باشد .

۲- سنت مؤکده و کفایه و آن اعتکاف دهه ی آخر ماه رمضان است. زیرا حضرت نبی کریم صلی الله علیه و سلّم از وقتی که به مدینه منوّره تشریف فرما شدند تا وقتی که دنیا را وداع فرمودند، این اعتکاف را بجا می آوردند و بعد از ایشان، ازواج مطهّرات برآن مواظبت نمودند و آن را استمرار بخشیدند و چون بر کسانی که ترک نمودند ایراد نگرفتند، دلیل کفایه بودن است.

۳- مستحب، و آن اعتکافی است که نذر و در دهه اخیر رمضان نباشد و یا به عبارت دیگر غیر این دو اعتکاف، مستحب است. ادامه مطلب »

*بیع السلم

تعریف بیع سلم و شرایط جواز آن

اگر شخصی قبل از درو محصول یا بعد از آن به شخص دیگری هزارتومان داد که بعد از دو یا سه ماه، در تاریخ و روزی مشخص از او پنجاه کیلو گندم تحویل گیرد، درست است و در وقت تعیین شده، باید گندم ها تحویل گردند، فرقی نمی­کند آن روز، نرخ گندم از قیمت تعیین شده بالاتر باشد یا پایین، و این معامله را در اصطلاح فقه «بیع السلم» گویند؛ ولی برای جواز این معامله شرایط ذیل الزامی است. فتاوی هندیه ج۳ ص۱۹۳

* کیفیت گندم به خوبی واضح باشد؛ تا هنگام تحویل هیچگونه اختلافی به وجود نیاید، مثلاً در قرارداد ذکر شود که فلان نوع گندم باشد، دانه ها ریز و باریک نباشد، بلکه مرغوب باشند و چیز دیگر از قبیل بذر علف و… در آن مخلوط نباشد و هنگام وزن، خشک باشد که هیچ گونه خیس بودن در آنها محسوس نشود، اگر فقط اندازه بگوید که صد تومان، گندم بدهد؛ معامله ناجایز می باشد. به هر حال هر نوع جنسی خریدنی است باید تمام اوصافش ذکر گردند تا هیچگونه اختلافی به وجود نیاید، اگر بگوید در قبال صد تومان، برنج بده و وصف برنج را نام نبرد، معامله درست نمی باشد. فتاوی هندیه ج۳ ص۱۹۴

* نرخ باید مشخص گردد؛ مثلاً هر کیلویی پنجاه یا شصت تومان. اگر بگوید: نرخ بازار، یا هرچه نرخ بازار شد پنجاه تومان ارزان تر، درست نیست. نرخ بازار در این مورد هیچگونه اعتباری ندارد. باید نرخ مشخص گردد، و در پایان مدت مطابق تعیین شده، با نرخ مشخص شده تحویل گردند. فتاوی هندیه ج۳ ص۱۹۴

ادامه مطلب »