از خدا جوییم توفیق ادب * بی ادب محروم شد از لطف رب *** بی ادب تنها نه خود را داشت بد * بلکه آتش در همه آفاق زد

آرشیو مطالب در دسته بندی ‘گنجینه اخلاق و ادب’

*در آداب مريض

ناله كردن بيمار هنگام درد

وقتي به درد یا مرضي دچار گشت سنّت است كه پيشاني بند بر سر خود ببندد و ناله كند تا بعضي از دردهاي وي کاسته شود و با صبر و شكيبايي اظهار مقاومت در مقابل بلاي حق سبحانه و تعالی نكند؛ زیرا هيچ كس طاقت مقاومت با بلای او را ندارد.

به صحّت رسيده است كه هرگاه آن حضرت به مرضي دچار مي‌شد، ناله مي‌كرد. از وي پرسيدند: اين چگونه است؟ فرمود: درد قوي بر مؤمنان مي‌گمارند تا كفّاره‌ي گناهانشان شود. در صحيح بخاري ثابت شده است كه صدّيقه ـ رضي الله عنها‌ ـ دچار سر درد شده بود و مي‌ناليد و مي‌گفت: «وَا رَاْسَاهُ» پيغمبر صلی الله علیه و سلّم نزد وي آمد در حالي كه سر درد شدیدي داشت، پس فرمود: «بَلْ اَنَا وَا رَاْسَاهُ».

ادامه مطلب »

*مواد مخدر و پیامدهای آن

سپاس و ستايش تنها سزاوار خداوندي است كه چيزهاي پاكيزه را حلال كرده و ناپاكيها و مخدرات را براي ما حرام گردانيد. و درود و سلام بر اشرف مخلوقات حضرت محمد صلی الله علیه و سلم و بر جمله اصحاب و اتباع ايشان تا روز قيامت. اما بعد: مسلمانان! عزيزان آگاه و روشندل! هوشيار باشيد و از خواب غفلت به پا خيزيد. اكنون كه در هزاره سوم ميلادی و در اوج پيشرفت و ترقي تكنولوژي به سر ميبريم، دشمنان دين همگي دست به دست هم داده و در انديشه نابودي دين اسلام برآمده‌اند. هزاران مفسده و فرهنگهاي نادرست را بوسيله ماهواره و اينترنت و ساير رسانه‌هاي ارتباط جمعي بين ما شايع كرده‌اند.

ادامه مطلب »

*سخنی با ضیوف الرحمان زائران بیت الله الحرام

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِيْ جَعَلَ الْبَيْتَ الْعَتِيْقَ سَبَبًا لِلْعِزِّ وَ الشَّرَفِ وَ غُفْرَانِ الذُّنُوْبِ وَ مِنَ الْعَذَابِ حِرْزًا وَ جَعَلَهُ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَ اَمْنًا وَ خَاطَبَنَا سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَي: «وَ لْیَطَّوَّفُوا بِالْبَیْتِ العَتِیقِ».

وَ الصَّلَوةُ وَ السَّلَامُ عَلَي رَسُوْلِهِ الْمُصْطَفَي الَّذِيْ قَالَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَي فِيْ وَصْفِهِ «عَزِیزً عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرّیصٌ عَلَیْکُم بِالمُؤمِنِینَ رَءُوفٌ رَّحِیمٌ»

وَ الَّذِي قَالَ بِشَارَةً لِاُمَّتِهِ: ِ«مَنْ حَجَ لِلّهِ فَلَمْ يَرْفَثْ وَ لَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ كَيَوْمٍ وَلَدَتْهُ اُمُّهُ» وَ عَلَي آلِهِ الطَّيِّبِيْنَ الطَّاهِرِيْنَ وَ صَحْبِهِ الْكِرَامِ اَجْمَعِيْنَ.

حج ركن پنجم دين مبين اسلام است. التجا و اميد از پروردگار عالميان كه همه مسلمانان جهان توفيق حج بيت الله الحرام يابند و با عشق و علاقه، سوز و گداز عازم بيت الله الحرام شوند تا با پاي جان و تن و ديده گريان با قلب سرشار از عشق و محبت و سينه اي كه به يك آهش همه كدورت ها و كسالت ها و محبت دنيا بسوزد و با گوش شنوا بر اين وعده صدق «حَجَّةٌ مَبْرُوْرَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَ مَا فِيْهَا وَ حَجَّةٌ مَبْرُوْرَةٌ لَيْسَ لَهَا جَزَاءٌ اِلَّا الْجَنَّةُ» و با فكر بيدار و آگاه بر اسرار و حقايق و رموز و اشارات هر يك از مناسك حج و با سعي و اهتمام كامل به لقاي كعبه معظمه آماده و رهسپار شوند و از امر پروردگار غفلت نورزند كه اجل در كمين است و شبها و روزها درگذر. پروردگاري كه به يك توبه نصوح و اشك ندامت، هزاران كوه گناه را ويران و منهدم مي كند، با يك برگشتن خالص و مستقيم قلم عفو بر همه کردارهای گذشته می كشد. بنگر اين لطف عظيم و با قدر كه براي پاك كردن بنده اي كه عمري در گنه بسر برده و روزگار خويش به جفا و غفلت و بي وفايي از دست داده، به او توفيق سفر به بقعه متبركه مشرفه داده، چه خوش لطفي و كرمي چه خوش فضل و احساني! چه خوش گفت آن عارف خدا كه «گر بيايي در باز است و گرنه، حق بي نياز است».

ادامه مطلب »

*آداب عيادت از مريض

احوالپرسی از بيماران

بايد در اداي حقوق برادران جهت تأكيد رابطه‌ي محبّت و دوستی، سهل انگاري نکند و درباره‌ی بیماریها و مصيبتهایی که به آن دچار هستند پرس و جو نمايد و به کمک آنها بشتابد.

به صحّت رسيده است كه پيغمبر صلی الله علیه و سلّم بيماران را عيادت مي‌كرد و اصحاب را به آن تشويق مي‌نمود. در صحيح مسلم به روايت ثوبان رضی الله عنه رضی الله عنه آمده است كه پيغمبر صلی الله علیه و سلّم فرمود: هر كس مريضي را عيادت كند جایگاه او در روضه‌ي بهشت است. آن حضرت صلی الله علیه و سلّم بیماران خاصّی را به عیادت مخصوص نمی‌کرد، بلکه به صحّت رسيده است كه زيد بن ارقم رضی الله عنه را به خاطر چشم درد عيادت نمود و اینكه در بعضي از كتابها نوشته‌اند كه برای درد چشم و دندان و زخم عيادت نيست، منافي بعضي از احاديث صحيح است و الله اعلم.

نقل شده است که روزی جواني از انصار بيمار شد و آن حضرت صلی الله علیه و سلّم به عيادت او رفتند. وقتی آن جوان چشم باز كرد و آن حضرت را ديد، اشک در چشمانش جمع شد و به زبان حال گفت:

حـذر از مـرگ سـود مي نكنـد                      عاقلـم اين قدر همـي دانـم

درد و رنجم ز مرگ نيست و ليك                  اي دريغا كه بي تو  مي مانم

ادامه مطلب »

*در آداب حمّام رفتن

حمّام رفتن شرايط و آدابی دارد كه بعضي از آن واجب، بعضي مستحب و بعضي مستحسن است. پوشيده نماند كه نزد ائمّه‌ی اهل حديث به صحّت رسيده است كه حضرت رسول صلی الله علیه و سلّم هرگز به حمّام نرفته بلكه هرگز حمّام نديده و حمّامي كه در مكّه به حمّام نبي مشهور است در حقیقت موضعي است كه آن حضرت يكبار در آنجا غسل كرده‌اند و بعدها در آن مکان بنایی بر پا شده است [منظور اين است که پيامبر به حمام هاي عمومي نرفته اند]. امّا در كتب بعضي از علماي حنفي آمده است كه آن حضرت حمّام را ديده بلكه به حمّام نيز رفته است.

ادامه مطلب »

*امید و رجاء

امید چیست ؟

امید فراخی قلب در وقت تنگنا و بحران است بگونه‌ای که انسان هنگام مصیبت منتظر فرج و آسانی بوده و امید انسان را بسوی موفقیت در آنچه پیش از آن در انجامش ناکام بوده است رهنمون گشته و تا نیل به هدف خود دلسرد نشده و از پا نمی‌‌نشیند.

امید پیامبران:

یکی از بارزترین خصوصیات پیامبران امید و آرزو در زندگی است که باعث گشته است تا، پیوسته و بدون سستی و دلسرد گشتن، قوم خویش را به‌سوی خداوند دعوت نمایند. پیامبران با وجود اینکه با دوری و نفرت و رنجش مواجه بودند به هدایت قوم خویش در آینده امیدوار بودند.

ادامه مطلب »

*در آداب مباشرت به روش سنّت

نماز گزاردن و دعا كردن در ملاقات اوّل

وقتي مرد و زن نخستین بار با يكديگر آميزش كنند بايد هر یک از ایشان پيش از معانقه [در آغوش گرفتن] و همبستري دو ركعت نماز بگـزارد، آنگاه مـرد موي پيشاني زن را بگيرد و اين دعا را بخواند: «اَللَّهُمَّ بَارِكْ لِيْ فِيْ اَهْلِيْ وَ بَارِكْ لِاَهْلِيْ فِيَّ، اَللَّهُمَّ ارْزُقْنِيْ مِنْهُمْ وَارْزُقْهُمْ مِنِّيْ، اَللَّهُمَّ اجْمَعْ بَيْنَنَا مَا جَمَعْتَ فِيْ خَيْرٍ وَ فَرِّقْ بَيْنَنَا مَا فَرَّقْتَ فِيْ خَيْـرٍ اَللَّهُمَّ اجْمَعْ شَمْلَنَا وَافْتَـحْ بَيْنَنَا وَ بَيْـنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَيـْرُ الْفَاتِحِيْنَ». [پروردگارا! براي من در خانواده ام و براي خانواده ام در من بركت بده. پروردگارا! به من از ايشان و به ايشان از من روزي بده. در بين ما جمع كن آنچه را كه در خير جمع نموده اي و در بين ما پراكنده كن آنچه را كه در خير پراكندي. پروردگارا! جمع ما را جمع گردان و بين ما و خويشان ما را به حق بگشا و تو بهترين گشايندگاني.]

ادامه مطلب »

*آدابی که زن باید آن را نسبت به شوهر خود رعایت کند

عصمت و عفّت

از صفات پسندیده‌ی زن صالح این است که بدون اجازه‌ي شوهر، قدم از خانه بيرون ننهد و حتّی به خانه‌ي پدر و مادرش نرود، اگر چه يكي از ايشان در شرف مرگ باشد و به مجلس تعزيه‌ی كسي قدم ننهد؛ اگرچه خويش و نزديك وي باشد و به خانه‌ي خويشان و همسايگان و آشنايان نرود و ايشان را بدون اجازه‌ي شوهر به خانه نياورد و مهمان‌داري نكند و بدون آگاهي وي در اموالش تصرّف ننمايد و از خيانت و ترك امانت دوری کند.

ادامه مطلب »

*عزت و شرافت

عزت چیست؟

عزت، سرافرازی و دوری از افتادن در خفت و خواری است. خداوند می‌‌خواهد که ما انسان‌هایی سربلند باشیم و در برابر هیچ انسانی سرفرود نیاوریم. کرنش تنها در برابر خداوند یگانه سزاوار است و بس. مسلمان سربلند از دین و پروردگار خویش است و عزت را در رضا و خشنودی خداوند جستجو می‌‌کند. گفته‌اند: هر کس عزت را در چیزی جز اطاعت از خداوند جستجو کند، خداوند ذلیلش می‌‌گرداند.

ادامه مطلب »

*آدابی که مرد باید آن را نسبت به همسر خود رعایت کند

برگزیدن زن صالح

وقتي مرد به امر ازدواج روی می آورد باید زني دين‌دار و عفيف انتخاب كند و هرگز به جهت مال و جمال، عفّت و صلاح را نادیده نگیرد. از مرتضي علي رضی الله عنه چنین نقل شده است: «خِيَارُ نِسَائِكُمْ اَلْعَفِيْفَةُ فِيْ فَرْجِهَا اَلْمُطِيْعَةُ لِزَوْجِهَا» [بهترين زنان شما كسي است كه پاك دامن و فرمان بردار شوهر خود باشد.]. در مذهب امام شافعي(رح) مستحب است كه پيش از نكاح، آن زن را يك مرتبه ببيند؛ چون آن نظر موجب افزایش رغبت و الفت مي‌شود و بايد زن بِكر [دوشیزه] و عالي‌نسب برگزیند نه زن بیوه و فرو مايه.

در صحيح مسلم به روايت جابر رضی الله عنه آمده است كه پيغمبر صلی الله علیه و سلّم از من پرسيد: كدخدا شدي يا جابر؟ گفتم: آري. فرمود: بكری انتخاب کردی یا بیوه‌ای؟ گفتم: بیوه‌ای برگزیدم يا رسول‌الله. فرمود: چرا بكری انتخاب نکردی تا تو با وي بازي كني و وي با تو بازي كند و به روايتی دیگر: تو وي را بخندانی و او تو را بخنداند؟

ادامه مطلب »

*صفات و ویژگی های بانوی شایسته

خداوند متعال در دل هاي مردان مهر و محبت زنان و همينطور در قلب هاي زنان محبت مردان را به وديعه نهاده و اين کشش دو سويه را با سرشت آدمي عجين نموده است. اسلام ويژگي هاي زن شايسته را که با توسل به آن زندگاني زناشويي به کاميابي رسيده و پايه هايي مستحکم مي يابد، به خوبي ترسيم نموده است. بنابراين اگر مردي که درصدد ازدواج است چنين دختري را يافت، بر خدا توکل کرده و با او ازدواج نمايد که خداوند متعال ماداميکه او نيت چنين انتخابي را داشته است، اين زندگي تازه را بر او مبارک مي گرداند. ادامه مطلب »

*هفت علامت مؤمن حقیقی

سپاس و حمد فراوان به پروردگار جهانیان که بر افلاک نظم بخشید و از نیستی به هستی تبدیل کرد و هزاران رحمت و سلام به سرور کائنات، التیام بخش زخم پا برهنگان، به معشوق ما، حضرت محمد صلی الله علیه و سلم و باز هم هزاران سلام به روح مقدس آل و اصحاب آن حضرت.
خداوند کریم بندگان خود را خلق نمود تا مورد آزمایش قرار دهد. همانطور که در کلام مقدسش می فرماید (وَمَا خَلَقتُ الجِّن وَ الاِنسَ اِلَّا لِعبُدُونَ) ذاریات و ما انسان و جن را خلق نکردیم مگر برای عبادت نمودن. خداوند کریم در این آیه شریفه برای تمام بشر می فرماید که هدف از خلقت در این دنیا خوش گذارانی و هوس بازی نیست بلکه هدف از خلقت فقط عبادت به پروردگار خود است. آن دسته از بندگانی که به اوامر خداوند متعال توجه نکرده و از نواهی دوری نکردند بی شک آنان گمراهان هستند. کسانی از بندگان خدا هستند که از فتنه های دنیا با توفیق خداوند در امان ماندند و توانستند از دام های اهریمن به سلامت بیرون آیند که خداوند در حق آنان می فرماید (اِنَّ المُتَّقِینَ فِی جَنَّتِ النَّعِیم) بتحقیق  جنت که پر از نعمتها است برای متقیان است.

ادامه مطلب »

*بردباری

بردباری چیست؟

بردباری همان خویشتن داری است و فرو بردن خشم و دوری از عصبانیت و پاسخ بدی را با نیکی دادن است. به این معنی نیست که انسان به ذلت و حقارت تن دردهد، بلکه خودداری از دشنام دادن دیگران و پاک داشتن خود از ناسزا‌گویی و عیب‌جویی آنان است.

حلم و بردباری خدا:

حلم یکی از صفات خداوند متعال است. خداوند حلیم و بردبار است، او نافرمانی و مخالفت گناهکاران را می‌‌بیند و آنان را مهلت داده و در انتقام شتاب نمی‌‌نماید. خداوند متعال در قرآن کریم بیان می‌‌دارد: «… وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ» [البقرة: ۲۳۵]. یعنی: «…و بدانید که خداوند آمرزنده و بردبار است».

ادامه مطلب »

*راه کسب قرب و محبت حق

۱ – خواندن قرآن با تفکر و تدبر در معانیش و یافتن مراد خدا در آن.

۲ – احسان در عبادت خدا، یعنی آن گونه که او را می بینی که اگرتو او را نبینی،او تو را می بیند و همه نیات و رفتار تو را می آفریند، و کردار نیکو و رفتار و نیت وگفتار شیرین با بندگان خدا، که: [إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ](بقره ۱۹۵…به راستی خدا نیکوکاران را دوست دارد)؛

۳ – تقوی راخوی خود ساختن؛ به قول بزرگان، تقوی، آن است که انسان، آن سان که پای خود را از خار برحذر می دارد، از گناه بر حذرو دور دارد، یا آن که در هرکاروجایی که خشنودی خدا در آن است، باشد ودر هر کاروجایی که محل خشم خداست، نباشد که: [ فَإِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ] (آل عمران۷۶…که همانا خدا نیکوکاران را دوست دارد)؛

ادامه مطلب »

*رازداری

رازداری چیست؟

رازداری همان حفظ اسرار، و پنهان داشتن مسائل خصوصی است که مردم نباید از آن اطلاع حاصل نمایند.

انواع رازداری:

موارد بسیاری هست که یک مسلمان باید در آن رازداری خویش را حفظ نموده و موضوع را برای هیچ کس بازگو ننماید، از جمله:

رازداری و حفظ اسرار:

مسلمان درحفظ اسرار نهایت سعی خود را می‌‌کند، حال این اسرار مربوط به خود او باشد یا آنکه مربوط به شخص دیگری باشد که به او اعتماد نموده است. در صورت نگاهداشتن اسرار توسط تو، احساس امنیت و آرامش کرده و در غیر اینصورت در معرض خطر و ضرر و زیان خواهد بود.

ادامه مطلب »