از خدا جوییم توفیق ادب * بی ادب محروم شد از لطف رب *** بی ادب تنها نه خود را داشت بد * بلکه آتش در همه آفاق زد

آرشیو مطالب در دسته بندی ‘فضایل و مقالات’

*راهکارهای حل مشکلات جوانان در عصر حاضر

یکی از مسایل مهم  شیوه تربیت، هدایت و راهنمایی جوانان و جذب آنان به سوی ارزش‌های دینی این است که آیا باید در جذب و هدایت آنان، بر اصول «عقلی و استدلالی» تکیه نمود یا مبنای کار و فعالیت را «فطرت» و درون انسان قرار داد و با تسخیر دل و درون آنان و بیدار ساختن استعداد‌های خدادادی‌شان آنان را به سوی اخلاق و عرفان سوق داد.

در امر تربیت و جذب و هدایت جوانان یا نوجوانان باید از همه عناصر و شیوه ها بهره جست، هم از عقل استفاده کرد ، هم از نقل و حدیث و روایت، هم از اخلاق و عرفان، نیز از احساسات و عواطف درونی باید بهره جست، چنان که به بیان احکام شرعی و مناسک عبادی پرداخت، لیکن میزان استفاده از هر یک از این عناصر بر حسب سن و دوره و مایه های اولیه تربیتی و حتی خصوصیات شخصی و فردی متفاوت است.

ادامه مطلب »

*آداب آب خوردن

نشسته آب خوردن در اغلب اوقات

در صراط مستقيم فيروز آبادي(رح) به صحّت رسيده است که پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ غالباً نشسته آب مي‌خورد و از ايستاده آب خوردن منع مي‌كرد و در طول عمر خود يكبار ايستاده آب خورده است. بعضي از علما اين عمل را ناسخ نهي و بعضي نهي ناسخ و بعضي آن را براي بيان جواز و بعضي به علّت وجود مانعی دانسته‌اند؛ بنابراین بيشتر علما گفته‌اند که نبايد ايستاده آب خورد، مگر اینکه عذری برای نشستن وجود داشته باشد. در روايتي آمده است كه آن حضرت اصحاب را از آب خوردن در حالت ايستاده منع کرد.

ادامه مطلب »

*گزیده ای از احکام بعد از تولد نوزاد

بعضی از احکام بعد از تولد نوزاد انجام می گیرد، همانند: اذان گفتن در گوش نوزاد، تحنیک، بعضی از احکام هم در روز هفتم، که عبارتند: از عقیقه، تراشیدن سر، نامگذاری و ختنه.

دعای طلب فرزند

«رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَ ذُرِّیَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَاماً»  فرقان/۷۴

پروردگارا همسران و فرزندانی به ما عطا فرما که باعث روشنی چشمانمان گردند و ما را پیشوای پرهیزگاران گردان.

«رَبِّ هَبْ لی مِنَ الصّالِحین» صافات/ ۱۰۱-۱۰۰

پروردگارا، فرزندان شایسته‎ای به من عطا کن. ادامه مطلب »

*در آداب خوردن طعام (قسمت سوم)

رعايت كردن عدد فرد در خوردنيهايي که مي‌تواند رعايت كند

هنگام خوردن ميوه يا طعام در صورتی که بتواند تعداد آن را  بشمرد مثل خرما و انجير و . . . بايد عدد فرد را در آن رعايت کند؛ زیرا بنا بر خبر «اِنَّ اللهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ» ملاحظه‌ی عدد فرد در کارها، محبوب حق ـ سبحانه و تعالی ـ است. در شوربا خوردن با قاشق نیز مي‌توان بر این قياس كرد. پس وقتي كه جمعي از اصحاب و برادران به نوبت با قاشق آش می‌خورند، هر يك سه قاشق بخورند و هنگام خوردن شوربا قاشق را پر نكنند؛ زیرا آن علامت حرص و طمع است و كم نيز نکنند، بلکه اعتدال را رعايت کنند. بايد از قاشق، قطرات شوربا بر سفره و لباس نچكد و باقی‌مانده‌ی شوربا را از قاشق به كاسه باز نگردانند و هنگام به دهان بردن سر خود را مثل حيوانات پایین نياورند. بايد هنگام گذاشتن قاشق، دهان خود را زياد باز نكنند و قاشق را به درون دهان نزنند و آن را به گونه‌ای در ظرف بگذارند كه اگر قطره‌اي مانده باشد، داخل ظرف بریزد. امثال اين ارادات جزئيه بسيار است كه تفصيل آن طولاني است. ادامه مطلب »

*وظیفه مسلمان در قبال اعیاد سایر ادیان

جشن كريسمس شعار دينى نصرانى ها و سالروز تولد خدايشان است.
براى هيچ مسلمانى جايز نيست كه در اين روز و بدين مناسبت جشن بگيرد ،رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم ما را از همگونى و مشابهت با ديگران برحذر داشتند و فرمودند:
“من تشبه بقوم فهو منهم”( أبوداود)
“هر كس خود را شبيه ملتى بگرداند ،از آنان محسوب مى گردد”
تشابه ظاهرى و اظهار سرور و شادمانى به اين مناسبت،رضايت باطنى به دين و آيين نصرانيت و تاييد افترا هاى آنان را در پى دارد و اين كفر است.

ادامه مطلب »

*در آداب خوردن طعام (قسمت دوم)

خوردن طعام با شعور و آگاهي کامل

اگر هنگام خوردن طعام، بر سبيل عادت و بدون شعور و آگاهي تسميه بگوید به مجرّد تلفّظ، خير و بركت و جمعيّت خاطر بر آن مترتّب نمی‌شود. حضرت شيخ علاءالدّوله ـ قدّس الله تعالي روحه ـ فرموده‌اند كه درويشان بايد بکوشند تا در هنگام لقمه خوردن کاملاً هوشیار باشند؛ چون تخم اعمال در زمين قالب انساني، لقمه است. اگر با غفلت تخم اندازد هرگز ممكن نيست كه جمعيّت باطن حاصل شود اگرچه لقمه حلال باشد.

حضرت ايشان(رح) فرمودند که بزرگان گفته‌اند: هنگام خوردن هر لقمه بايد اسم «القيوم» بگويند تا به نورانيّت و بركت اين اسم، برای آنان يقين حاصل شود كه مقوّم حقيقی حضرت حق ـ سبحانه و تعالی ـ است؛ همانگونه كه با طعام بنده‌ی خود را حفظ مي‌كند با اسباب و طرق ديگر نيز مقوّم است و ابقا و حفظ مي‌كند.

ادامه مطلب »

*شجاعت

شجاعت چیست؟

شجاعت به جرأت و قوت قلبی که در وقوع پیشامدهای دشوار و بسیار سخت در شخص پدیدمی آید، گفته می‌‌شود.

شجاعت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

صحابه رضی الله عنهم هنگامی که جنگ شدت می‌‌گرفت پشت سر آن حضرت صلی الله علیه و آله و سلم پناه می‌‌گرفتند. چنانکه وی پیشاپیش همه قرار می‌‌گرفت. در این مورد حضرت علی رضی الله عنه می‌‌گوید: ما هنگامی که شدت جنگ بالا می‌‌گرفت به‌سوی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پناه برده و او را پیشاپیش نبرد قرار می‌‌دادیم، و هیچ‌یک از ما از وی به دشمن نزدیک‌تر نبودیم.

براء رضی الله عنه می‌‌گوید: ما در هنگام شدت گرفتن دشواری جنگ به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پناه می‌‌بردیم، و شجاع‌ترین افراد می‌‌توانستند دوشادوش وی بجنگند.

ادامه مطلب »

*آداب خوردن طعام (قسمت اول)

تقليل طعام

تا خوب گرسنه نشده طعام نخورد و هنوز کاملاً سیر نشده است، دست از طعام بكشد و طريق اعتدال را رعايت کند و خود را از سيري و یا گرسنگي بيش از حد نگاه دارد؛ زیرا آن در شريعت مكروه و بر اساس حكمت ممنوع است. اگر چه خوردن طعام برای حفظ بدن و بقاي حيات فرض است؛ ليكن میانه‌روی در خوردن سنّتی ارجمند و خصلتي نيکو است و نزد همه‌ي علما و حكما امري پسنديده و روشي شايسته است و هيچ یک از علما و حکما در آن اختلافی ندارند.

از حضرت خواجه بزرگ خواجه بهاءالدّين ـ قدّس الله سرّه ـ نقل شده است كه مي‌فرمودند: بسيار آزموديم که خوردن بهتر از نخوردن است. از شيخ ركن‌الدّين علاءالدّوله ـ قدّس سرّه ـ نقل شده است كه فرمودند: آنچه از فوايد خوردن در آخر زندگي بر ما ظاهر شد، اگر اوّل معلوم مي‌شد اینقدر به کم خوردن اهتمام نمي‌نموديم.

ادامه مطلب »

*عدالت

عدل چیست؟

عدل همان انصاف و دادن حق هرکس به او و گرفتن آنچه بر اوست. در بسیاری از آیات قرآن کریم بدان امر شده و نسبت به آن تأکید گشته و با تمسّک به آن فراخوانده می‌‌شود؛ از جمله: «إِنَّ ٱللَّهَ يَأمُرُ بِالعَدلِ وَالإِحسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي القُربَى» «در حقیقت ‏خدا به دادگرى و نیکوکارى و بخشش به خویشاوندان فرمان مى‏دهد» [النحل/۹۰].

در جایی دیگر می‌‌فرماید: «وَإِذَا حَكَمتُم بَينَ النَّاسِ أَن تَحكُمُواْ بِالعَدلِ» «و چون میان مردم داورى مى‏کنید به عدالت داورى کنید»  [النساء/ ۵۸].

عدل یکی از اسماء و صفات مبارک خداوند باری تعالی می‌‌باشد.

ادامه مطلب »

*در آداب مهمان نسبت به ميزبان

اجابت دعوت فقرا و اهل خير و صلاح

به صحّت رسيده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ دعوت غلام زر خريده را اجابت مي‌کرد. در صحيح بخاري از ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر مرا به پاچه‌ي گوسفندي دعوت کنند یا پاچه‌ي گوسفندي براي من هديه آورند، هر آيينه قبول مي‌كنم. همچنين در صحيح بخاري از ابن عمر ـ رضي الله عنهما ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر شما را به پاچه‌ي گوسفندي دعوت كنند، اجابت كنيد [يعني به هر چيزي که کم به نظر مي رسد].

در صحيحين به روايت ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ آمده است كه هر كس دعوت دیگری را رد كند به خدا و رسول او عاصي شده است. به صحّت رسيده است كه گاهي آن حضرت را به نان جو و اشكنه‌ي پيه دعوت مي‌كردند و او قبول مي‌کرد.

ادامه مطلب »

*حضرت آدم علیه السلام

آفرینش آدم علیه السلام:

داستان آدم در واقع داستان تمامی بشریت است و زندگی او زندگی تمامی هستی (از روزی که خداوند قصد آبادانی دنیا را کرده و اراده فرموده بوسیله پیدایش انسان زندگی نیز کامل شود) می‌باشد.

داستان آفرینش آدم، داستان زندگی از بدایت تا نهایت است داستان وجود و ظهور انسان بر این کره خاکی است، داستان زمانهای طولانی و نسلهای مختلف است داستان نسلهایی است که مدتی بر این کره زندگی کرده سپس از آن کوچ کرده‌اند و این همه آثار و علایم را از خود به یادگار گذاشته‌اند.

تلک آثارنا تدل علینا                  فانظروا بعدنا إلى الآثار

این است آثار ما که بر (هویت) ما دلالت می‌کند بعد از ما نیز به (دیگر) آثار بنگرید.

ادامه مطلب »

*فضیلت درود شریف بر حضرت رسول الله صلی الله علیه وسلم

علامه زرقانی در «شرح مواهب» نقل کرده است که غرض از خواندن درود، حصولِ تقرّب در بارگاهِ الهی به وسیله­ی امتثال حکم او و ادا کردن مقداری از حقوق حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلّم است که بر ذمه­یِ ما می باشند. حافظ عز الدین عبدالسلام(رح) می فرماید: درود ما برای حضرت رسول خدا صلی الله علیه و سلّم سفارش نیست، زیرا امثال ما را چه سزد که سفارشِ آن حضرت صلی الله علیه و سلّم را بکنند، اما چون خداوند متعال به ما دستور داده است که جزای احسانِ محسن را بدهید و بدیهی است که هیج محسنی برتر از رسول اکرم صلی الله علیه و سلّم نیست، و از طرفی چون ما از ادای احسانهای آن حضرت صلی الله علیه و سلّم عاجز بودیم، خداوند متعال با توجه به عجز و ناتوانی ما طریقه­ی مکافاتِ آن احسانها را به ما تعلیم داد که باید درود خوانده شود، و چون ما از این امر نیز عاجز بودیم لذا از خداوند متعال تقاضا کردیم که تو بر حسب شأنِ خود مکافات بفرما. (مختصراً)

ادامه مطلب »

*فوائد درود شریف

حکایت

در «الروضُ الفائق» نقل شده است که حضرت سفیان ثوری می گوید: من در حال طواف شخصی را دیدم که در هر حال تنها درود می خواند و هیچ چیزی از تسبیح، تهلیل و غیره نمی خواند. از او پرسیدم که چرا تنها درود می خوانی؟ آنگاه بسوی من برگشت و پرسید: تو چه کسی هستی؟ من گفتم: سفیان ثوری هستم. آن مرد گفت: اگر تو یکتای زمان خود نبودی با تو بیان نمی کردم و راز خود را برایت ظاهر نمی کردم. سپس گفت: من و پدرم به حج می رفتیم، پدرم بیمار شد، به معالجه ی وی پرداختم ولی اجلش فرا رسید و فوت کرد. صورتش سیاه شد. من از این حال بسیار غمزده و پریشان شدم و «انا لله و انّا الیه راجعون» خواندم و صورت وی را با پارچه ای پوشاندم. در این حال لحظاتی به خواب رفتم. دیدم شخصی که زیباتر از وی ندیده بودم و از لباس وی لباس زیباتر ندیده بودم و خوشبویی بهتر از خوشبویی وی به مشامم نرسیده بود با سرعت می آید. از چهره پدرم پارچه را برداشت و دست خود را بر چهره پدرم کشید. چهره اش سفید گردید. او می خواست دوباره برود. من بزودی گوشه ای از لباسش را گرفتم و گفتم: خداوند متعال بر تو رحم کند. چه کسی هستی که به سبب تو الله تعالی در این مسافرت و غربت بر پدرم احسان فرمود. او به من گفت: تو مرا نمی شناسی؟ من محمد بن عبدالله صاحب قرآنم صلی الله علیه و سلّم پدرت گنهکار بزرگی بود، ولی بر من به کثرت درود می فرستاد. چون این مصیبت بر وی نازل شد به فریاد وی رسیدم و من به فریاد هر آن کس می رسم که بر من به کثرت درود بفرستد.

یا رب صل و سلم دائماً ابداً      عَلی حَبِیبِکَ خَیرِ الخَلقِ کُلّهِم

*معراج نامه

کنـــم وصف ز معــراج محمد                     ز نـــور کبـریا تــــاج محمد

ندامت های ما و جمله عاصیان                    به محشر هســـت تاراج محمد

مبـارک لیلـة الاسـری مبـارک                    سفــر در قبـه خضـرا مبــارک

سفر زین خاکدان کرد آن محمد                     نظر بر لامکــان کرد آن محمد

قدم بگذاشت بر فوق سماوات                      ملائک در فغان کرد آن محمد

ادامه مطلب »

*آداب مهمان نسبت به ميزبان

اجابت دعوت فقرا و اهل خير و صلاح

به صحّت رسيده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ دعوت غلام زر خريده را اجابت مي‌کرد. در صحيح بخاري از ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر مرا به پاچه‌ي گوسفندي دعوت کنند یا پاچه‌ي گوسفندي براي من هديه آورند، هر آيينه قبول مي‌كنم. همچنين در صحيح بخاري از ابن عمر ـ رضي الله عنهما ـ روايت شده است كه پيغمبر ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرمود: اگر شما را به پاچه‌ي گوسفندي دعوت كنند، اجابت كنيد [يعني به هر چيزي که کم به نظر مي رسد].

در صحيحين به روايت ابي‌هريره ـ رضی الله عنه ـ آمده است كه هر كس دعوت دیگری را رد كند به خدا و رسول او عاصي شده است. به صحّت رسيده است كه گاهي آن حضرت را به نان جو و اشكنه‌ي پيه دعوت مي‌كردند و او قبول مي‌کرد.

ادامه مطلب »