حلول ماه ربیع الاول میلاد پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم مبارک باد

* طواف و سعی و نسک سه گانه

روش داخل شدن در حرم و شهر مكه

يا رب  تو خواندي آمديم

دل  را ستـاندي  آمديم

عشـق و ولاي کـعبه را

بـر  دل نشاندي آمديم

يا رب ندايت را ز جـان

لبيـك  گويـان   آمديم

دل را  ز هر وابسـتگـي

يك جا  تكانديم آمديم

در وقت داخل شدن به حرم مستحب است كه پا برهنه، با نهايت وقار و اطمينان، دعا و استغفار گويان وارد شود. براي دخول به مكه غسل كردن سنت است. بعد از داخل شدن به مكه ابتدا اثاث خود را در جاي مطمئن بگذارد سپس قبل از هر كاري، بايد به مسجد الحرام برود و زماني كه خانه هاي شهر مكه پديدار شد اين دعا را بخواند:

 بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْمِ اَللَّهُمَّ اِنَّ هَذَا الْحَرَمَ حَرَمُكَ وَ الْبَلَدَ بَلَدُكَ وَ الْاَمْنَ اَمْنُكَ وَ الْعَبْدَ عَبْدُكَ جِئْتُكَ مِنْ بِلَادٍ بَعِيْدَةٍ بِذُنُوْبٍ كَثِيْرَةٍ وَ اَعْمَالٍ سَيِّئَةٍ اَسْاَلُكَ مَسْاَلَةَ الْمُضْطَرِّيْنَ اِلَيْكَ الْمُشْفِقِيْنَ مِِنْ عَذَابِكَ اَنْ تَسْتَقْبِلَنِيْ بِمَحْضِ عَفْوِكَ وَ اَنْ تُدْخِلَنِي فَسِيْحَ جَنَّتِكَ جَنَّةِ النَّعِيْمِ. اَللَّهُمَّ اِنَّ هَذَا حَرَمُكَ وَ حَرَمُ رَسُولِكَ فَحَرِّمْ لَحْمِيْ وَ دَمِيْ وَ عَظْمِيْ عَلَي النَّارِ.

«به نام خداوند بخشاینده مهربان، پروردگارا! به درستی که این خانه، خانه تو و این سرزمین، سرزمین تو و محلي است كه امنش قرار دادي و این بنده، بنده توست. از سرزمینی دور با گناهان بسیار و کردار بد به درگاه تو آمدم و با درماندگی و بیچارگی و با ترس از عذابت می خواهم که مرا مورد عفو و بخشش خود قرار دهی و در بهشت پر نعمتت داخل کنی. پروردگارا! این مکان، حرم تو و حرم رسولت است؛ پس گوشت و خون و استخوانم را بر آتش حرام گردان».

 و مستحب است ورود به شهر مكه در روز و از طرف باب المعلي باشد و بيرون رفتن از باب سفلي و همچنين براي داخل شدن به  مكه، غسل سنت است.

هنگام داخل شدن به مكه بگويد:

اَللَّهُمَّ اجْعَلْ لِيْ بِهَا قَرَارًا وَارْزُقْنِيْ فِيْهَا رِزْقًا حَلالًا. اَللَّهُمَّ اَنْتَ رَبِّيْ وَ اَنَا عَبْدُكَ جِئْتُ لِاُءَدِّيَ فَرْضَكَ وَ اَطْلُبَ رَحْمَتَكَ وَ اَلْتَمِسَ رِضَاكَ مُتَّبِعًا لِاَمْرِكَ رَاضِيًا بِقَضَائِكَ اَسْاَلُكَ مَسْاَلَةَ الْمُضْطَرِّيْنَ اِلَيْكَ الْمُشْفِقِيْنَ مِنْ عَذَابِكَ اَنْ تَسْتَقْبِلَنِي الْيَوْمَ بِعَفْوِكَ وَ تَحْفَظَنِيْ بِرَحْمَتِكَ وَ تَتَجَاوَزَ عَنِّيْ بِمَغْفِرَتِكَ وَ تُعِيْنَنِيْ عَلَي اَدَاءِ فَرَائِضِكَ. اَللَّهُمَّ افْتَحْ لِيْ اَبْوَابَ رَحْمَتِكَ وَ اَدْخِلْنِيْ فِيْهَا وَ اَعِذْنِيْ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيْمِ.

«پروردگارا! در این مکان برایم آرامش مقرّر بدار و روزی حلال نصیبم گردان. خدایا! تو پروردگار من و من، بنده تو هستم. برای انجام عملی که تو آن را فرض گرداندی، آمدم و رحمت و رضای تو را خواهانم در حالی که تابع امر تو و راضی به قضا و قدر تو هستم و با درماندگی و بیچارگی و با ترس از عذابت از تو می خواهم که امروز مرا مورد عفو خویش قرار دهی و با رحمتت مرا حفظ كني و با مغفرت و بخششت از من درگذری و مرا در انجام این فریضه یاری فرمائي. پروردگارا! درهای رحمتت را به رویم بگشا و مرا به بهشتت داخل کن و از شر شیطان رانده شده پناهم ده».

از وسيله سواري خود پياده شده و با نظر مطوّف يا سرپرست، اثاثيه خود را جاي امني بگذارد و به هيچ عملي مشغول نشود تا اولين عملش در مكه، طواف خانه باشد. از باب السلام(دروازه اي از مسجد الحرام مكه است كه از اين دروازه داخل شدن به مسجد الحرام افضل است) داخل مسجد گرديده، بخواند:

اَللَّهُمَّ اَنْتَ السَّلَامُ وَ مِنْكَ السَّلَامُ وَ اِلَيْكَ يَرْجِعُ السَّلَامُ فَحَيِّنَا رَبَّنَا بِالسَّلَامِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ دَارَكَ دَارَ السَّلَامِ تَبَارَكْتَ وَتَعَالَيْتَ يَا ذَاالْجَلَالِ وَ الْاِكْرَامِ. اَللَّهُمَّ افْتَحْ لِيْ اَبْوَابَ رَحْمَتِكَ وَ مَغْفِرَتِكَ وَ اَدْخِلْنِيْ فِيْهَا بِسْمِ اللهِ وَ الْحَمْدُ ِللهِ وَ الصَّلَوةُ عَلَي رَسُولِ اللهِ(ص).

«پروردگارا! سلام نام توست و سلامتي از جانب توست و سلام به سوي تو بر مي گردد؛ پس ما را با سلامتي زنده بدار و به بهشت كه سراي سلامتي است داخل كن. تو بلند مرتبه هستي اي صاحب جلال و عظمت. معبودا! درهاي رحمت و بخشايشت را برايم باز كن و مرا به آن داخل نما. به نام خداوند يكتايي كه ستايش مخصوص اوست و رحمت خدا بر رسول خدا باد».

چون چشمش به بيت شريف افتاد، سه مرتبه «لا اله الا الله» و سه مرتبه «الله اكبر» گفته، بخواند:

لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلَي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ اَعُوْذُ بِرَبِّ الْبَيْتِ مِنَ الْكُفْرِ وَ الْفَقْرِ وَ ضَيْقِ الصَّدْرِ وَ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ اَسْاَلُهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ وَ صَلَّي اللهُ عَلَي سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَي آلِهِ وَ صَحْبِهِ. اَللَّهُمَّ زِدْ بَيْتَكَ هَذَا تَشْرِيْفًا وَ تَكْرِيْمًا وَ تَعْظِيْمًا وَ مَهَابَةً وَ رِفْعَةً وَ بِرًّا وَ زِدْ يَا رَبِّ مَنْ كَرَّمَهُ وَ شَرَّفَهُ وَ عَظَّمَهُ تَشْرِيْفًا وَ تَكْرِيْمًا وَ تَعْظِيْمًا وَ مَهَابَةً وَ رِفْعَةً وَ بِرًّا. «وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَأجْعَل لِّي مِن لَّدُنکَ سُلْطَاناً نَّصِيراً وَقُلْ جَاءَ ألْحَقُّ وَزَهَقَ ألْبَاطِلُ إِنَّ ألْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقاً» سوره اسراء آيه  ۸۱ ـ ۸۰ جزء ۱۵

«هیج پروردگاری بجز الله نیست. او یگانه است و شریکی ندارد و ملک و هستی از آن او و حمد و ستایش مخصوص اوست و او بر هر کاری تواناست. پناه می برم به پروردگار کعبه از کفر و فقر و تنگی سینه و عذاب قبر و بهشت را بدون حساب از او می خواهم. درود خداوند بر سیّد و سرورمان حضرت محمد(ص) و بر آل و اصحابش باد. پروردگارا! بر شرافت و کرامت و عظمت و مرتبه و برکت خانه ات بیفزای و شرافت و کرامت و عظمت و مرتبه و خیر و نیکی کسی که آن را گرامی و شریف و عظیم می دارد نیز افزون گردان». «پروردگارا! داخل کن مرا داخل کردنی پسندیده و بیرون بیاور مرا بیرون آوردن پسندیده و برای من از نزد خود قوّتی یاری دهنده بده و بگو حق آمد و باطل نابود شد. هر آیینه باطل نابود شونده است و از قرآن آنچه شفا و رحمت برای مؤمنین است نازل می کنیم و برای ستمکاران چیزی جز زیان نمی افزاید».

بيان چگونگي طواف

طواف در لغت يعني گرد چيزي گرديدن و دور زدن است و در اصطلاح به معني هفت مرتبه دور خانه كعبه گشتن.

 بعد از وارد شدن به مسجدالحرام و قبل از انجام هر عملي، شروع به طواف نمايد مگر در حالات زيركه طواف جايز نيست:

۱- در وقت بر پا بودن نماز جماعت.

۲- در صورت قضا شدن نماز وقتي.

۳- در صورت فوت شدن نماز جنازه.

۴- در صورت فوت شدن نماز وتر.

۵- در صورت فوت شدن سنت مؤكده.

در تمامي اين حالات، ابتدا بايد اين اعمال را انجام داده، سپس شروع به طواف نمايد. چون روبروي حجرالاسود قرار گيرد، نيت طواف بكند؛ زيرا اين نيت فرض است و بدون آن طواف معتبر نيست و اگر جهت یافتن بدهكار خود و یا از خوف ظالمی طواف کرد، طواف او درست نیست؛ چون در اين دو صورت، نیت تقرب وجود ندارد. نيت طواف چنين است:

اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اُرِيْدُ طَوَافَ بَيْتِكَ الْحَرَامِ سَبْعَةَ اَشْوَاطٍ فَيَسِّرْهَا لِيْ وَ تَقَبَّلْهَا مِنِّيْ.

«خداوندا! من اراده كردم طواف بيت الحرام تو را هفت چرخ پس آن را برايم آسان فرما و از من قبول كن».

 بعد از آن دستها را مانند تكبير تحريمه در نماز برداشته و اين دعا را بخواند:

بِسْمِ اللهِ اَللهُ اَكْبَرُ لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ وَ ِللهِ الْحَمْدُ وَ الصَّلَوةُ وَ السَّلَامُ عَلَي رَسُولِ اللهِ. اَللَّهُمَّ اِيْمَانًا بِكَ وَ وَفَاءً بِعَهْدِكَ وَ اتِّبَاعًا لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ.

«شروع مي كنم به ياد خدا، خدا بزرگ است و جز او معبودي نيست و او شايسته همه ستايش هاست و درود و سلام بر پيامبر او، خداوندا [طواف مي كنم] از روي ايمان به تو و وفا به عهد با تو و به منظور پيروي سنت پيامبر تو حضرت محمد(ص)».

و در صورت داشتن فرصت كافي اين دعا را نيز بخواند:

بِسْمِ اللهِ اَللهُ اَكْبَرُ اِيْمَانًا بِاللهِ وَ تَصْدِيْقًا بِمَا جَاءَ بِهِ مُحَمَّدٌ(ص) لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ وَ اللهُ اَكْبَرُ. اَللَّهُمَّ اِلَيْكَ بَسَطْتُ يَدِيْ وَ فِيْمَا عِنْدَكَ عَظُمَتْ رَغْبَتِي فَاقْبِلْ دَعْوَتِيْ وَ اَقِلْنِيْ عَثْرَتِي وَارْحَمْ تَضَرُّعِيْ بِمَغْفِرَتِكَ وَ اَعِذْنِي مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ.

«به نام خدا، خدا بزرگ است. طواف مي كنم با ايمان به خدا و با تصديق به آن چيزي كه محمد(ص) آورده است. معبودي جز خداي يگانه نيست و خدا بزرگ است. خدايا! دستم را به سوي تو دراز كردم و در آنچه كه نزد توست رغبتم بسيار گشت؛ پس دعايم را قبول كن و از گناهم در گذر و بر زاري من با مغفرتت رحم كن و به من از گمراهي فتنه ها پناه بده».

لازم است كه شخص حاجي به قدر امكان بكوشد تا بر ديگر مسلمانان در وقت اداي مناسك حج آزار نرساند؛ چون آزار رساندن بر مسلمان در هر جايي گناه بوده، ولي در حرم، داخل مسجد الحرام، در ماههاي حرام و در حال احرام بدون شك گناهش بيشتر است.

اركان و شرايط طواف

اركان طواف

۱ ـ طواف كردن به همه خانه. بنابراين طواف در داخل خانه و يا به جزء خانه، طواف شمرده نمي شود.

۲ ـ طواف كردن بيشتر از نصف هفت دور. اگر كسي سه دور و يا كمتر انجام داد، طوافش باطل است و اگر چهار دور گرديد، طواف گفته مي شود و از ترك باقي مانده بر وي دم لازم است.

شرايط طواف

 اموري است كه از ترك هر يك از آنها، طواف باطل مي گردد و به دم جبران نمي شود و بر دو نوع است:

شروط عام كه در هر طوافي شرط است.

شروط خاص كه در بعضي از طوافها شرط بوده و در بعضي ديگر آنها شرط نيست.

الف) شروط عام عبارتند از:

۱ـ اسلام: شخص طواف كننده بايد مسلمان باشد. طواف كافر و مشرك و . . . اصلاً  طواف گفته نمي شود.

۲ ـ نيت: شخص طواف كننده باید قصد عبادت و اداي بخشی از مناسك حج و يا عمره را داشته باشد. مثلاً اگر كسي برای يافتن رفيق گمشده خود و يا كاري ديگر به دور خانه بگردد، اين چرخیدن طواف شرعي گفته نمي شود.

۳ ـ طواف در داخل مسجد الحرام: پس اگر كسي از بيرون مسجد طواف كرد طوافش جايز نيست. و اگر از پشت بام مسجد طواف كرد و لو كه از ارتفاع خانه بلندتر هم باشد جايز بوده و طواف صحيح است.

ب) شروط خاص سه چيز است:

۱ـ واقع شدن طواف در وقت معين آن و اين شرط، خاص به طواف زيارت است؛ زيرا ابتدای وقت اين طواف، بعد از طلوع فجر روز دهم ذي الحجه است و اگر قبل از آن صورت گرفت صحت پيدا نمي كند.

۲ـ قبلاً به عرفات وقوف كرده باشد. اين شرط، خاص براي طواف زيارت است؛ زيرا كسي كه به عرفات وقوف نكرد و يا رفتنش به عرفات به نيت اداي حج نبوده باشد، طوافي كه بعد از آن انجام مي دهد طواف زيارت و يا طواف فرض شمرده نمي شود.

۳ ـ قبلاً احرام بسته باشد. اين شرط متعلّق به طواف فرض حج و طواف عمره مي باشد.

واجبات طواف

واجبات طواف عبارت از اعمالي است كه انجام دادن آنها ضروري است و ترك آنها سبب بطلان طواف نمي شود و به دادن دم جبران مي گردد و به شرح ذيل مي باشد:

۱ ـ طهارت: يعني شخص هنگام طواف از جنابت پاك بوده و داراي وضو باشد.

۲ ـ پوشاندن عورت: مرد هنگام طواف، عورت خويش را از ناف تا زير زانو و زن تمام بدنش را بجز صورت و دست (تا مفصل كف) بپوشاند.

۳ ـ انجام دادن طواف زيارت در ايام نحر۱: شخص محرم بايد بعد از وقوف به عرفه، طواف زيارت را حداكثر تا آخر ايام نحر كه همان ايام عيد قربان است، انجام دهد و اگر طواف را بعد از طلوع فجر روز سيزدهم ذي الحجه كه روز چهارم عيد قربان است انجام داد گر چه در اين حالت طوافش صحيح و حَجَّش كامل مي گردد ولي به جهت تأخير طواف از وقت معين آن، بر وي دم لازم مي گردد.

۴ ـ شروع طواف از حجر الاسود: اگر توانست حجر الاسود را بوسيده و «بسم الله الله اكبر» گفته و طواف را شروع كند. اگر نتوانست با كشيدن دست به سنگ اكتفا نمايد؛ اگر دست كشيدن ممكن نبود از جاي دورتر مقابل آن بايستد و با بلند كردن دستها طوري كه كف دست به طرف حجر الاسود باشد تكبير گفته و شروع به طواف نمايد. آنچه از بوسيدن و يا لمس كردن و يا اشاره نمودن به طرف حجرالاسود گفته شد خاص به دور اول نبوده؛ بلكه در هر دوري تكرار مي گردد.

۵ ـ طواف نمودن از پشت ديوار حطيم: حطيم ديوار كوتاهي است كه در قسمت شمال خانه كعبه قرار دارد و بين آن و خانه مساحت كوچكي است كه آن هم در اصل جزئي از خانه است؛ بنابراين شخص طواف كننده بايد آن را داخل طواف خود قرار دهد و از پشت حطيم طواف نمايد و اگر چنين نكند و از داخل حطيم طواف كرد بايد همان طواف را دوباره انجام دهد در غير اين صورت بر وي دم لازم مي گردد.

۶ ـ كامل كردن هفت دور: طواف از هر نوعي كه باشد ـ طواف حج، عمره، فرضي، نفلي ـ هميشه هفت شوط يعني هفت بار گرديدن به گرد خانه معظمه است و كسي كه هفت شوط را كامل نكند، نسبت به نوع طواف، بر وي جزاي معين لازم مي گردد.

۷ ـ پياده طواف كردن: اين شرط برای كسي است كه قادر به پياده طواف كردن باشد و اگر قادر نبود به هر طريقي كه ميسّر است طواف كند و بر وي چيزي لازم نيست و طوافش صحت دارد.

۸ ـ اداي دو ركعت نماز: دو ركعت نماز بعد از پايان طواف مي باشد.

۹ ـ طواف كردن از طرف راست خانه: شخص طواف كننده هنگام طواف، خانه مبارك را به طرف چپ خود قرار دهد. اگر كسي از طرف چپ طواف نمود بايد كه دوباره انجام دهد در غير اين صورت، بر وي دم لازم مي شود و طوافش صحت پيدا مي كند.

سنتهاي و مستحبات طواف

سنتهاي طواف

اعمالي است كه انجام آنها مطلوب بوده و ثواب فراوان دارد ولي ترك آنها طواف را باطل نكرده و موجب دم و صدقه نمي گردد؛ فقط سبب ملامت و گناه است كه عبارتند از:

۱ ـ استلام حجر الاسود طوري كه در هر دور سنگ را ببوسد و اگر ميسر نشد بر آن دست بكشد و اگر اين هم ميسر نشد با بلند كردن دستها به روشي كه گفته شد اشاره كند.

۲ ـ اضطباع كردن عبارت از بيرون كردن شانه راست از زير احرام است و كيفيت آن چنين است كه يك سر رداء را به شانه چپ خود انداخته و سر ديگر را از زير بغل راست كشانده و به سر شانه چپ خود بياندازد.

تذكر

الف ـ وقت اضطباع هنگام شروع كردن به طواف است.

ب ـ اضطباع فقط در طواف سنت است و در سعي بين صفا و مروه وجود ندارد.

ج ـ فقط در طوافي اضطباع است كه بعد از آن سعي بين صفا و مروه انجام مي گيرد؛ مثل طواف قدوم كه مي خواهد بعد از آن سعي نمايد و طواف عمره و طواف زيارتي كه قبل از آن سعي نكرده است و هنوز ملبس به لباس احرام باشد.

د ـ براي مـردها اضطباع مي باشـد ولـي براي زن نمي باشد.

۳ـ رَمل در سه شوط اول، عبارت از آن است كه شخصي هنگام طواف قدمهايش را نزديك هم گذاشته و با حركت دادن شانه ها به سرعتي كه از رفتار عادي تيزتر باشد طواف نمايد.

رمل براي مردها است و از زنها ساقط است. رمل فقط در سه شوط اول مي باشد.

۴ ـ عادي رفتن در چهار شوط آخر.

۵ ـ روي آوردن به حجرالاسود در شروع طواف.

۶ ـ پشت سر هم انجام دادن شوطهاي طواف.

۷ ـ پاك بودن جامه و بدن: يعنـي جسم و لباس شخص در هنگام طواف كردن پاك و پاكيزه باشد. گرچه بعضي ها پاكي بدن و جامه را از واجبات طواف شمرده اند نه از سنتهاي طواف، ولی پاک بودن بدن از نجاستِ حکمی، واجب است.

۸ ـ استلام حجرالاسود در اول و آخر طواف سنت مؤكده است.

مستحبات طواف

اموري است كه انجام آنها موجب ثواب مي گردد و از ترك آنها چيزي لازم نگشته و شخص طواف كننده گنهكار نمي شود كه عبارتند از:

۱ ـ طواف كردن از نزديك خانه.

۲ ـ از سر گرفتن طوافي كه قطع مي گردد.

۳ ـ ترك گفتگو.

۴ ـ ترك اعمال منافي با خشوع. اعمالي كه خشوع و فروتني را بر هم مي زنند تركش اولي است.

۵ ـ آهسته خواندن ادعيه.

۶ ـ حضور قلب به طوريكه طواف كننده با همه وجودش روحاً و جسماً خود را در مقام راز و نياز با ذات باري تعالي داند نه آنكه با جسم خويش دور خانه گرديده و با قلب خود مشغول كارهاي دنيو ي خود باشد.

۷ ـ نگاه نكردن به اطراف؛ يعني هنگام طواف مشغول خواندن دعا و استغفار بوده و از نظر كردن به راست و چپ خودداري كند.

۸ ـ استلام ركن يمانـي۱. ركن يمانـي ركن مقابل حجرالاسود در عرض خانه مباركه است و بر اين ركن، فقط بايد دست كشيده و از بوسيدن آن خودداري نمايد.

۹ ـ دعا كردن بعد از دو ركعت نماز طواف.

مباحات و مکروهات طواف

مباحات طواف

عبارتند از اعمالي كه نه عمل كردن به آنها ثواب داشته و نه ترك آنها موجب گناه است كه به شرح زير مي باشند:

۱ ـ سلام كردن و اين در صورتي است كه طرف مقابل مشغول ذكـر و دعا نباشد و اگـر مشغول بود، سلام دادن بر وي مكروه است.

۲ ـ فتوي دادن: اگر از شخص طواف كننده مسئله اي از مسايل شرعي پرسيده مي شود در صورت علم داشتن به سؤال روا است كه حكم آن را براي كسي كه فتوي خواسته است بيان كند. اين۱ در صورتي است كه فتوي ندادن شخص طواف كننده سبب تعطيل حكم شرعي و يا ارتكاب ممنوعي از ممنوعات احرام براي شخص فتوي گيرنده نشود و گرنه فتوي دادن لازم بوده و ترك آن موجب گناه خواهد بود.

۳ ـ فتوي خواستن و اين در صورتي است كه تأخير در فتوي خواستن، سبب زايل شدن حكم شرعي نگردد و گرنه فتوي خواستن ضروري است.

۴ ـ ترك طواف جهت دفع ضرورت مثل قضاي حاجت و يا عمل ضروري ديگر.

۵ ـ آشاميدن آب البته در صورت  عطش و تشنگي زياد.

۶ ـ ترك اوراد و ادعيه.

۷ ـ قرائت قرآن: گر چه طواف در خانه معظمه بهترين وقت دعا و مناجات است با اين وجود اگر كسي به جاي دعا كردن به تلاوت قرآن مشغول شود، جايز است.

۸ ـ طواف سواره: طواف بايد پياده انجام شود ولي اگر كسي از پياده طواف كردن معذور باشد، سواره طواف كردن جايز است.

مكروهات طواف

با ارتكاب مكـروهات طواف، دم يا صـدقه لازم نمي گردد و عبارتند از:

۱ ـ حرف زدن غير ضروري.

۲ ـ خريد و فروش.

۳ ـ طواف در وقت خطبه جمعه و يا عيدين.

۴ ـ ترك سنتي از سنتهاي طواف.

۵ ـ طواف كردن در وقت بر پا بودن نماز جماعت.

۶ ـ طواف در وقت غلبه بول يا غائط.

۷ ـ عجله كردن در انجام طواف.

۸ ـ طواف از طرف شخص ديگري پيش از طواف كردن براي خود؛ يعني اگر كسي به نيابت از ديگري ـ كه از طواف كردن عاجز است ـ طواف مي نمايد، بايد اول طوافي را كه بر ذمّه خودش است، انجام دهد سپس از طرف آن شخص طواف نمايد؛ و گرنه طوافش مكروه خواهد بود.

محرمات طواف

عبارت از اعمالي است كه ارتكاب آنها موجب گناه است ولي طواف را باطل نمي كند و براي جبران آن دم لازم مي گردد.

محرمات طواف، ترك هر يك از  واجبات آن است.

انواع طواف

۱- طواف قدوم

۲- طواف افاضه

۳- طواف وداع

۴- طواف عمره

۵- طواف نذري

۶- طواف تحية المسجد

۷- طواف نفلي

بعد از انجام طواف ـ از هر نوعي كه باشد ـ مستحب است تا شخص اگر روزه دار نباشد، از آب زمزم به مقدار كافي نوشيده و براي قضاي حاجات مشروع خود، اعم از امور دنيوي و اخروي به دعا و تضرع به درگاه الهي مشغول شود و مستحب است كه هنگام آشاميدن، روي خود را به طرف كعبه مشرفه كرده و به سه  نفس بياشامد.

طواف قدوم

 عبارت است از طوافي كه محرم، هنگام رسيدن به مكه مكرمه و مسجد الحرام انجام مي دهد.

طواف قدوم سنت و تارك آن مستوجب ملامت بوده و از ترك آن دم و يا  صدقه لازم نمي گردد. براي كساني كه در خود مكه سكونت دارند و يا در ميقات ساكن اند سنت نيست و هم چنين بر كسي كه عمره ادا مي كند طواف قدوم لازم نيست. در اين موقع حاجي مفرد هر نوع طوافي بكند چه نيت طواف قدوم بكند يا نيت مطلق طواف بكند اين طواف، طواف قدوم محسوب مي شود و نيت در آن اثر ندارد، اول وقت طواف قدوم، هنگام رسيدن به مكه مكرمه، و آخر وقت آن پيش از وقوف به عرفات است. بنابراين اگر كسي تا هنگام وقوف به عرفات طواف قدوم را انجام نداده بود اين طواف فوت گرديده و قضاي آن هم آورده  نمي شود.

طواف قدوم از اين اشخاص ساقط است

الف ـ كسي كه ساكن مكه مكرمه بوده و براي اداي حج از داخل مكه احرام بسته باشد.

ب ـ كسي كه خانه اش داخل ميقات بوده و براي اداي حج از خانه خود و يا داخل مكه مكرمه احرام بسته باشد.

ج ـ كسي كه به نيت عمره احرام بسته باشد، چه بخواهد كه بعد از عمره حج كند (متمتع) و يا نكند.

د ـ كسي كه طواف قدوم را فراموش كرده است.

هـ ـ كسي كه بعد از احرام بستن تا هنگام وقوف به عرفه در حالت بيهوشي است.

و ـ از شخص ديوانه يا از زني كه تا هنگام وقوف به عرفه در حالت عادت ماهيانه يا مريضي ولادت باشد.

طواف افاضه

اين طواف بنام طواف حج، طواف زيارت، طواف فرضي و طواف ركني نيز ياد مي شود و اين همان طوافي است كه بعد از وقوف به عرفه  ادا مي گردد. اين طواف ركني از اركان حج بوده و بدون آن حج صحت پيدا نمي كند.

طواف وداع

طواف وداع طوافي است كه بر شخص حاجي هنگام عزم خروج از مكه مكرمه واجب مي گردد.

تذكر

الف ـ در طواف وداع اضطباع و رمل نيست. همانگونه كه بعد از آن، سعي بين صفا و مروه نمي باشد.

ب ـ مستحب است زني كه در عادت ماهيانه و يا مريضي ولادت از مكه مكرمه خارج مي گردد به دروازه مسجد الحرام آمده و در آنجا دعا نموده و وداع كند و چيزي به فقرا صدقه بدهد.

ج ـ اگر كسي طواف وداع را انجام داده و سپس مدتي در مكه مكرمه اقامت كند بر وي واجب نيست كه هنگام خارج شدن از مكه مكرمه طواف وداع را دوباره انجام دهد؛ گرچه به جا  آوردن دوباره  طواف وداع مستحب است.

د ـ طواف وداع هنگام خارج شدن از مكه مكرمه واجب مي گردد نه در هنگام به انجام رساندن مراسم مناسك حج؛ بنابراين اگر كسي بعد از اداي حج، سالها در مكه مكرمه زندگي كرد، طواف وداع تا هنگام عزم خروج از مكه مكرمه بر وي واجب نيست.

طواف عمره

طواف عمره  بر كسي لازم است كه به قصد عمره احرام بسته، وارد مكه مكرمه مي گردد.

طواف نذري

طوافي است كه در اصل بر شخص واجب نبوده و شخص آنرا بر خود لازم كرده است.

طواف تحية المسجد

اين طواف براي كسي كه وارد مسجد الحرام مي گردد، مستحب است.

طواف نفلي

طوافي است كه شخص، بدون سببي از اسباب ذكر شده براي رضاي خدا انجام مي دهد.

طريقه استلام حجرالاسود و استلام در مواقع ازدحام

بعد از دعا به سوي حجر الاسود برود و استلام كند. منظور از استلام اين است كه كف هر دو دست خود را بر روي حجر نهاده و در ميان دستها دهان خود را بر حجر بگذارد و به آهستگي ببوسد كه صداي بوسيدن بلند نشود. سپس سر خود را بر حجر الاسود بنهد به همين نحو اگر امكان داشت بار دوم و سوم عمل كند. پوشيده نماند كه استلام سنت است پس در زمان خلوت انجام دهد و در زمان ازدحام كه موجب آزار ديگران ميشود، بوسيدن را ترك كند؛ زيرا ترك آزار واجب است.

اگر استلام به روش مذكوره ممكن نبود پس هر دو دست خود را بر حجر بگذارد و اگر آن هم مقدور نبود پس يك دست خود را بگذارد و گذاشتن دست راست اولي است و اگر نهادن يك دست هم مشكل بود پس چوبي يا چيز ديگري به حجرالاسود برساند و همان چيز را ببوسد و اگر اين هم امكان نداشت، روبروي حجرالاسود بايستد و هر دو دست خود را تا برابر گوشها طوري بلند كند كه كف دستها به طرف حجرالاسود و پشت دستها به سوي چهره اش باشد و در اين وقت چنين تصور كند كه گويي دستها بر روي حجر الاسود است و بعد از آن طوري كه قبلاً ذكر شد تكبير و تهليل بگويد و هر دو دست را ببوسد.

شروع طواف

بعد از استلام واجب است كه به جانب راست حركت كند، طوري كه بيت شريف به سمت بازوي چپ طواف كننده باشد و همچنين واجب است كه حطيم در طواف شامل شود. اگر از ميان حطيم و بيت الله بگذرد، طواف صحيح نمي شود و بايد آن را دوباره انجام دهد يا اينكه همان اندازه به دور حطيم طواف كند. در حين طواف هر بار كه به ركن يماني كه طرف جنوب غربي كعبه است، برسد او را نيز استلام كند و اين هم مستحب است.

حطيم

ديواري است با فاصله اندك از خانه كعبه كه در بناهاي قبلي جزء خانه بوده و در اين بنا ظاهراً جدا مي باشد و حجر اسماعيل(ع) در آن واقع و ميزاب رحمت در آن مي ريزد و اين قسمت در حقيقت جزء خانه است و طواف كننده بايد در هنگام طواف آنرا در بر گيرد و از ميان ديوار و خانه گذر نكند.

پياده طواف كردن بر شخصي كه توانايي دارد و نيز كامل كردن هفت دور در طواف واجب و كامل كردن چهار دور، فرض مي باشد و شروع كردن از حجر الاسود و قرار دادن خانه به طرف چپ و همچنين پوشيدن عورت در طواف و طواف نمودن از پشت حطيم واجب است.

استلام ركن يماني

استلام ركن يماني اين است كه هر دو دست و يا يك دست را بر او بنهد. در استلام ركن يماني بوسيدن مشروع نيست و در زمان ازدحام اشاره هم نكند. غير از حجرالاسود و ركن يماني، استلام دو ركن ديگر مشروع نيست.

شروع طواف از حجرالاسود

توضیح: سنگ سياه،  اين سنگ بهشتي است به وقت آوردنش از بهشت مانند شير سفيد بود ليكن گناهان بني آدم آن را سياه كرده است، و در گوشه جنوب شرقی بيت الله به اندازه قد يك انسان در ديوار نصب شده و به گرداگرد آن حلقه نقره اي نصب شده است.

شروع طواف از حجرالاسود واجب است. در حين طواف هر بار كه به حجرالاسود برسد بايد استلام كند به نحوي كه قبلاً ذكر شد، دستها را در نوبت اول بلند كند تا برابر گوشها و در نوبت هاي بعدي دستها را بلند نكند هر بار كه از حجرالاسود حركت مي كند و باز به آنجا مي رسد يك شوط(چرخ) حساب مي شود، اگر كسي بر عكس طواف كند يعني طوري طواف كند كه بازوي راست او به طرف بيت الله باشد يا طواف را به جاي حجرالاسود از جاي ديگر شروع كرد، بايد اين طواف خود را تكرار كند و اگر به وطن برگشت و تكرار نكرد، دم واجب مي شود نهايتاً اينكه  هفت شوط  طواف كند  بعد  از  اتمام  شوط  هفتم براي بار هشتم استلام كند(يعنی طواف را ختم کند به استلام حجرالاسود) و اين استلام سنت مؤكده است، در اينجا طواف او تمام مي شود؛ بعد از آن به مقام ابراهيم(ع) براي اداي دو ركعت نماز واجب طواف برود.

توضيح

بعد از اينكه طواف را انجام داد دو ركعت نماز طواف را ادا نمايد و مقابل خانه معظمه دستها را براي دعا بلند كرده و به حق خود و والدين و عامه مسلمانان و بلاد اسلام خصوصاً وطن خود دعا نمايد.

بر پا شدن نماز جماعت در حين طواف

اگر در حال طواف، نماز جماعت شروع شد و طواف كننده با اتمام طواف به نماز مي رسيد آن را تمام كند و در غير اين صورت در جماعت شريك شود و بعد از نماز از همان محلي كه طواف را رها كرده بود، دوباره طواف را شروع كند و به اتمام برساند. و در صورت بي وضو شدن و حاضر شدن نماز جنازه نيز همين حكم است. به ياد داشته باشد اگر چهار چرخ زده بود، طواف را كامل كند در غير اينصورت از نو شروع كردن طواف افضل است، بي جهت ترك طواف و ترك سعي مكروه است.

لازم به ذكر است كه براي هر چرخ از طواف، دعاهاي مأثوره اي توصيه شده است كه در ذيل آورده مي شود. در صورت امكان بخواند و در غير اين صورت كلمة توحيد و تمجيد را ورد خود سازد.

ادعيه مأثوره طوافها

لازم به ذكر است كه براي هر چرخ از طواف، دعاهاي مأثوره اي توصيه شده است كه در ذيل آورده مي شود. در صورت امكان بخواند و در غير اين صورت كلمه توحيد و تمجيد را ورد خود سازد.

ادعيه مأثوره در چرخ اول

سُبْحَانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا اِلَهَ اِلَّااللهُ وَاللهُ اَكْبَرُ وَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيْمِ وَ الصَّـلوةُ وَ السَّلَامُ عَلَي رَسُوْلِ اللهِ. اَللَّهُمَّ اِيْمَانًا بِكَ وَ تَصْدِيْقًا بِكِتَابِكَ وَ وَفَاءً بِعَهْدِكَ وَاتِّبَاعًا لِسُنَّةِ نَبِيِّكَ وَحَبِيْبِكَ مُحَمَّدٍ(ص). اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ الْعَفْوَ وَ الْعَافِيَةَ وَ الْمُعَافَاةَ الدَّائِمَةَ ِفي الدِّيْنِ وَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَ النَّجَاةَ مِنَ النَّارِ.

«پاك منزه است خدا و حمد و ستايش مخصوص خداوند است و هيچ خدايي بجز او نيست و او بزرگ است. و هيچ بازدارنده اي از گناه نيست و هيچ توفيق دهنده اي بر طاعت جز خداي بزرگ و درود و سلام بر رسول خدا(ص). پروردگارا! از روی ایمان به تو و تصدیق کتابت و از روی وفای به عهدت و پیروی از سنت پیامبر و حبیبت محمد مصطفی(ص) [طواف می کنم]. پروردگارا! از تو بخشش گناهانم و سلامتی و عافیت دايم در دین و دنیا و آخرت و کامیابی به بهشت و رهایی یافتن از آتش جهنّم را خواهانم».

در هر چرخ بين ركن يماني و حجرالاسود بخواند:

رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِكَ يَاعَزِيْزُ يَاغَفَّارُ يَارَبَّ الْعَالَمِيْنَ.

 «پروردگارا به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان به بهشت داخل کن، به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان».

دعاي چرخ دوم

 اَللَّهُمَّ اِنَّ هَذَا الْبَيْتَ بَيْتُكَ وَ الْحَرَمَ حَرَمُكَ وَ الْاَمْنَ اَمْنُكَ وَ الْعَبْدَ عَبْدُكَ وَ اَنَا عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَ هَذَا ْمَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ النَّارِ فَحَرِّمْ لُحُوْمَنَا وَ بَشَرَتَنَا عَلَي النَّارِ. اَللَّهُمَّ حَبِّبْ اِلَيْنَا الْاِيْمَانَ وَ زَيِّنْهُ فِي قُلُوْبِنا وَ كَرِّهْ اِلَيْنَا الْكُفْرَ وَ الْفُسُوْقَ وَ الْعِصْيَانَ وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِيْنَ اَللَّهُمَّ قِنِيْ عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ اَللَّهُمَّ ارْزُقْنِيَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍٍ. اَللَّهُمَّ رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ. رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِكَ يَاعَزِيْزُ يَاغَفَّارُ يَا رَبَّ الْعَالَمِيْنَ.

«پروردگارا! این خانه، خانه تو و این حرم، حرم تو و این مکان اَمن، مکان اَمن تو و این بنده، بنده توست و من بنده تو و فرزند بنده تو هستم و این، حال کسی است که از آتش به تو پناه آورده، پس گوشت و پوستمان را بر آتش حرام گردان و ایمان را محبوب ما قرار بده و آنرا در دلهایمان زینت ده و کفر و فسق و عصیان و سرکشی را بر ما نفرت انگیز بگردان و ما را به رحمت‏خويش از گروه كافران نجات ده  و ما را از جمله ره یافتگان قرار ده. پروردگارا! مرا از عذاب روزی که بندگانت را مبعوث می گردانی محفوظ بدار و بهشت را بدون حساب روزی ام گردان. پروردگارا! ما را براى قوم ستمگر، وسيله آزمايش قرار مده  و ما را به رحمت‏خويش از گروه كافران نجات ده. پروردگارا! به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان در بهشت داخل کن. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان ».

دعاي چرخ سوم

اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَعُوْذُبِكَ مِنَ الشَّكِ وَ الشِّرْكِ وَ الشِّقَاقِ وَ النِّفَاقِ وَ سُوْءِ الْاَخْلَاقِ وَ سُوْءِ الْمَنْظَرِ وَ الْمُنْقَلَبِ فِي الْمَالِ وَ الْاَهْلِ وَ الْوَلَدِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ رِضَاكَ وَ الْجَنَّةَ وَ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ سَخَطِكَ وَ النَّارِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ وَ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَ الْمَمَاتِ. اَللَّهُمَّ احْشُرْنِيْ تَحْتَ لَوَايِ سَيِّدَ الْمُرْسَلِيْنَ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَاسْقِنِيْ مِنْ حَوْضِهِ شَرْبَةً لَا اَظْمَأُ بَعْدَهَا اَبَدَا. رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِكَ يَا عَزِيْزُ يَا غَفَّارُ يَا رَبَّ الْعَالَمِيْنَ.

«پروردگارا! از شک، شرک، شقاوت، نفاق، دو رویی، بد اخلاقي، زشتی چهره و دگرگونی در مال و اهل وفرزند به تو پناه می برم. پروردگارا! رضای تو و کامیابی به بهشتت را خواهانم و از غضب تو و آتش جهنم و از عذاب قبر و شرّ زندگان و مردگان به تو پناه می برم. بارخدايا! مرا تحت لواي حضرت سيدالمرسلين محشور بگردان  و از حوض كوثر سيرابم كن تا هيچ گاه  تشنه نگردم. پروردگارا! به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان در بهشت داخل کن. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان».

دعاي چرخ چهارم

اَللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا مَبْرُوْرًا وَ سَعْيًا مَشْكُوْرًا وَ ذَنْبًا مَغْفُوْرًا وَ عَمَلًا صَالِحًا مَقْبُوْلًا وَ تِجَارَةً لَنْ تَبُوْرَ يَا عَالِمَ مَا فِي الصُّدُوْرِ اَخْرِجْنِيْ يَا اللهُ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَي النُّوْرِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ مُوْجِبَاتِ رَحْمَتِكَ وَ عَزَائِمَ مَغْفِرَتِكَ وَ السَّلَامَةَ مِنْ كُلِّ اِثْمٍ وَ الْغَنِيْمَةَ مِنْ كُلِّ بِرٍّ وَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَ النَّجَاةَ مِنَ النَّارِ رَبِّ قَنِّعْنِيْ بِمَا رَزَقْتَنِيْ وَ بَارِكْ لِيْ فِيْمَا اَعْطَيْتَنِيْ وَ اخْلُفْ عَلَي كُلِّ غَائِبَةٍ لِيْ مِنْكَ بِخَيْرٍ. اَللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا. رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِكَ يَاعَزِيْزُ يَاغَفَّارُ يَا رَبَّ الْعَالَمِيْنَ

«پروردگارا! این حج را حجّی نیکو و كوششي مورد قبول و گناهی آمرزیده شده و عملی صالح و مقبول و تجارتی که هرگز فاسد و تباه نمی شود، قرار بده. ای کسی که رازهای پنهان در سینه ها را می دانی و ای پروردگار! مرا از تاریکی به سوی نور خارج کن. بار خدايا! از تو مایه بخشایش و آمرزش، ایمنی از هر گناه، بهره مندي از هر نیکی، کامیابی به بهشت و رهایی از جهنم را خواهانم. معبودا! به آنچه به من روزی داده ای مرا قانع گردان و در آنچه به من عطا کرده ای برکت ده و در اِزای هر چه از دست می دهم، خیر و نیکویی از جانب خودت به من عطا گردان. پروردگارا! از جانب خود به ما رحمتى عطا كن و ما را در كارمان موفق بگردان. خداوندا! به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان در بهشت داخل کن. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان».

دعاي چرخ پنجم

اَللَّهُمَّ اَظِلَّنِيْ تَحْتَ ظِلِّ عَرْشِكَ يَوْمَ لَا ظِلَّ اِلَّا ظِلُّكَ وَ لَا بَاقِيَ اِلََََََّا وَجْهُكَ وَاسْقِنِيْ مِنْ حَوْضِ نَبِيِّكَ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ(ص) شَرْبَةً هَنِيْئَةً مَرِيْئَةً لَا ظَمَاَ بَعْدَهَا اَبَدًا. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَاَلَكَ مِنْهُ سَيِّدُنَا مُحَمَّدٌ نَبِيُّكَ(ص) وَاَعُوْذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا اسْتَعَاذَكَ مِنْهُ سَيِّدُنَا مُحَمَّدٌ نَبِيُّكَ(ص). اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ الْجَنَّةَ وَ نَعِيْمَهَا وَ مَا يُقَرِّبُنِيْ اِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ اَوْ فِعْلٍ اَوْ عَمَلٍ وَ اَعُوْذُ بِكَ مِنَ النَّارِ وَ مَا يُقَرِّبُنِيْ اِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ اَوْ فِعْلٍ اَوْ عَمَلٍ. اَللَّهُمَّ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا. رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّـةَ مَـعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِـكَ يَا عَزِيْزُ يَا غَفَّارُ يَا رَبَّ الْعَالَمِيْنَ

«پروردگارا! مرا در سايه عرش خود بگیر روزی که هیچ سايه اي جز سايه تو نیست و هیچ ماندگاري جز ذات تو نیست. معبودا! به من از حوض پیامبرت، سرورمان حضرت محمد مصطفی(ص) شربتی شیرین و گوارا بنوشان؛ شربتی که بعد از آن هرگز عطش و تشنگی نیست. بار خدايا! از تو از خیر آنچه سرورمان محمد(ص) طلبیده، می طلبم و از شرّ آنچه به تو پناه برده، به تو پناه می برم. پروردگارا! از تو بهشت و نعمتهایش را و آنچه مرا به آن از گفتار و کردار و عمل نزدیک می سازد، خواهانم و از آتش جهنم و آنچه مرا از گفتار و کردار و عمل به آن نزدیک می سازد، به تو پناه می برم. پروردگارا! به ما از همسران و فرزندانمان آن ده كه مايه روشنى چشمان ما باشد و ما را پيشواى پرهيزگاران گردان. پروردگارا! به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان در بهشت داخل کن. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان».

دعاي چرخ ششم

اَللَّهُمَّ اِنَّ لَكَ عَلَيَّ حُقُوْقًا كَثِيْرَةً فِيْمَا بَيْنِيْ وَ بَيْنَكَ وَ حُقُوْقًا كَثِيْرَةً فِيْمَا بَيْنِيْ وَ بَيْنَ خَلْقِكَ. اَللَّهُمَّ مَا كَانَ لَكَ مِنْهَا فَاغْفِرْهُ لِي وَ مَا كَانَ مِنْهَا لِخَلْقِكَ فَتَحَمَّلْهُ عَنِّي وَ اَغْنِنِيْ بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ وَ بِطَاعَتِكَ عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ يَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ. اَللَّهُمَّ اِنَّ بَيْتَكَ عَظِيْمٌ وَ وَجْهَكَ كَرِيْمٌ وَ اَنْتَ يَا اللهُ حَلِيْمٌ كَرُيْمٌ عَظِيْمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّيْ. اَللَّهُمَّ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ. رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا ­الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِكَ يَاعَزِيْزُ يَاغَفَّارُ يَارَبَّ الْعَالَمِيْنَ

«پروردگارا! حق تو بر من بی شمار و حق بندگانت نیز بر من بسیار است. پس حق خود را بر من ببخشای و حق بندگانت را از دوشم بردار و مرا با حلال خود از حرامت و با طاعت و فرمانبرداریت از معصیتت و با فضل و بخشش خود از غیر خودت بی نیاز گردان ای بسیار بخشاینده. معبودا! همانا خانه ات بزرگ و ذات تو کریم است و تو ای پروردگار! بردبار و بخشنده و بزرگ هستی و بخشش و عفو را دوست داری پس مرا مورد عفو و بخشش خود قرار ده. بار خدايا! مرا به شكر نعمتهايى كه به من و والدينم ارزانى داشته‏اى و به انجام اعمال شايسته‏اى كه مى‏پسندى بر انگيز و مرا به رحمت‏خويش در ميان بندگان شايسته‏ات داخل كن. پروردگارا! به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان در بهشت داخل کن. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان».

دعاي چرخ هفتم

 اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ اِيْمَانًا كَامِلًا وَ يَقِيْنًا صَادِقًا وَ رِزْقًا وَاسِعًا وَ قَلْبًا خَاشِعًا وَ لِسَانًا ذَاكِرًا وَ حَلَالًا طَيِّبًا وَ تَوْبَةً نَصُوْحًا وَ تَوْبَةً قَبْلَ الْمَوْتِ وَ رَاحَةً عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَغْفِرَةً بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسَابِ وَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَ النَّجَاةَ مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ يَا عَزِيْزُ يَا غَفَّارُ رَبِّ زِدْنِيْ عِلْمًا وَ اَلْحِقْنِيْ بِالصَّالِحِيْنَ. رَبَّنَا ءَاتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ مَعَ الْاَبْرَارِ بِرَحْمَتِكَ يَا عَزِيْزُ يَا غَفَّارُ يَا رَبَّ الْعَالَمِيْنَ

«پروردگارا! از تو ایمان کامل، یقینی صادق، روزی بسیار، قلبی فروتن، زبانی ذاکر، حلالی پاک، توبه نصوح، توبه قبل از مرگ، راحتی به هنگام مرگ، آمرزش بعد از مرگ و عفو و بخشش هنگام حسابرسی، کامیابی به بهشت و رهایی از آتش جهنم را خواهانم. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده. پروردگارا! علم و آگاهی مرا افزون گردان و مرا به نیکوکاران ملحق کن. پروردگارا! به ما در دنیا نیکی ارزانی دار و در آخرت نیز در حق ما نیکی مقرّر بفرما و ما را از عذاب آتش محفوظ بدار و همراه نیکان در بهشت داخل کن. به رحمت تو ای توانا و ای بخشاینده گناهان و پروردگار جهانیان».

در چرخ هفتم پس از لمس حجرالاسود، خود را به ملتزم(ديوار در ميان سنگ حجرالاسود و دروازه بيت الله كه خود را به آن چسبانيده و دعا خواندن مسنون است) كه بين حجرالاسود و درِ بيت شريف است چسبانيده، به زاري و نياز بخواند:

اَللَّهُمَّ يَا رَبَّ الْبَيْتِ الْعَتِيْقِ اَعْتِقْ رِقَابَنَا وَ رِقَابَ آبَائِنَا وَ اُمَّهَاتِنَا وَ جِيْرَانِنَا مِنَ النَّارِ يَا ذَالْجُوْدِ وَ الْكَرَمِ وَ الْفَضْلِ وَ الْمَنِّ وَ الْعَطَاءِ وَ الْاِحْسَانِ. اَللَّهُمَّ اَحْسِنْ عَاقِبَتَنَا فِي الْاُمُوْرِ كُلِّهَا وَ اَجِرْنَا مِنْ خِزْيِ الدُّنْيَا وَ عَذَابِ الْآخِرَةِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ عَبْدُكَ وَ ابْنُ عَبْدِكَ وَاقِفٌ تَحْتَ بَابِكَ مُلْتَزِمٌ بِاَعْتَابِكَ مُتَذَلِّلٌ بَيْنَ يَدَيْكَ اَرْجُوْ رَحْمَتَكَ وَ اَخْشَي عَذَابَكَ يَا قَدِيْمَ الْاِحْسَانِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ اَنْ تَرْفَعَ ذِكْرِيْ وَ تَضَعَ وِزْرِيْ وَ تُصْلِحَ اَمْرِيْ وَ تُطَهِّرَ قَلْبِيْ وَ تُنَوِّرَ لِيْ فِيْ قَبْرِيْ وَ تَغْفِرَ لِيْ ذَنْبِيْ وَ اَسْاَلُكَ الدَّرَجَاتِ العُلَي مِنَ الْجَنَّةِ آمين.

«ای پروردگار کعبه! ما و پدران و مادران و همسایگان ما را از آتش جهنّم برهان ای صاحب جود و کرم و فضل و منت و احسان. پروردگارا! عاقبت ما را در تمام امور نیک گردان و ما را از خواری و رسوایی دنیا و عذاب آخرت رهایی ده. پروردگارا! همانا من بنده تو و فرزند بنده تو هستم که در جلوي درِ خانه ات ایستاده ام در حالی که در مقابل تو خوار و ذلیل و به رحمت تو امیدوار و از عذابت ترسان هستم. ای کسی که احسان و نیکی اش همیشگی است. معبودا! از تو می خواهم که مقام مرا بالا ببری، از گناهانم بکاهی، کار مرا صالح و قلبم را پاک گردانی، قبرم را منوّر بگردانی، گناهانم را ببخشایی و درجات عالی از بهشت را برایم مقدّر گردانی».

تذكر

 بعد از ختم طواف، اضطباع را ترك كند و شانه را پوشانده، نماز طواف را ادا كند. اضطباع و رمل فقط در طوافي است كه بعد از آن سعي باشد و در هر احرام چه به نيت عمره و چه به نيت حج يك سعي است. طوافهاي نفلي سعي ندارد.

نماز مقام ابراهيم(ع)

توضیح: سنگ بهشتي است كه حضرت ابراهيم(ع) بر آن ايستاده بيت الله را بنا كرده بود، در اين ايام داخل مطاف شده است.

وقتي كه چرخ هفتم تمام شد نزديك مقام ابراهيم دو ركعت نماز ادا كند و اين دو ركعت واجب است و بايد در صورت ازدحام هر جاي مسجد كه ميسر شد ادا كرده و بعد از آن دعا كند. مستحب، دعاي آدم(ع) است و آن اين است:

اَللَّهُمَّ اِنَّكَ تَعْلَمُ سِرِّيْ وَ عَلَانِيَتِيْ فَاقْبَلْ مَعْذِرَتِيْ وَ تَعْلَمُ حَاجَتِيْ فَاَعْطِنِيْ سُؤْلِيْ وَ تَعْلَمُ مَا فِيْ نَفْسِيْ فَاغْفِرْلِيْ ذُنُوْبِيْ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ اِيْمَانًا يُبَاشِرُ قَلْبِيْ وَ يَقِيْنًا صَادِقًا حَتَّي اَعْلَمَ اَنَّهُ لَا يُصِيْبُنِيْ اِلَّا مَا كَتَبْتَ لِيْ رِضًا مِنْكَ بِمَا قَسَمْتَ لِيْ اَنْتَ وَلِيِّيْ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَ اَلْحِقْنِيْ بِالصَّالِحِيْنَ. اَللَّهُمَّ لَا تَدَعْ لَنَا فِيْ مَقَامِنَا هَذَا ذَنْبًا اِلَّا غَفَرْتَهُ وَ لَا هَمًّا اِلَّا فَرَّجْتَهُ وَ لَا حَاجَةً اِلَّا قَضَيْتَهَا وَ يَسَّرْتَهَا فَيَسِّرْ اُمُوْرَنَا وَاشْرَحْ صُدُوْرَنَا وَ نَوِّرْ قُلُوْبَنَا وَ اخْتِمْ بِالصَّالِحَاتِ اَعْمَالَنَا. اَللَّهُمَّ تَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ وَ اَلْحِقْنَا بِالصَّالِحِيْنَ غَيْرَ خَزَايَا وَ لَا نَادِمِيْنَ، آمين.

«پروردگارا! تو بر پنهان و آشکار من آگاهی پس عذر مرا بپذیر و حاجت مرا می دانی بنابراين آنرا برآورده ساز و آنچه در باطن من است می دانی پس گناهانم را بیامرز. پروردگارا! از تو ایمان قلبی و یقینی صادق می خواهم تا مطمئن گردم که هیچ چیزی جز آنچه مورد رضایت و خشنودی توست و آن را برایم مقدّر کرده ای به من نمی رسد. تو ولی و سرپرست من در دنیا و آخرت هستی. مرا مسلمان بمیران و به نیکوکاران ملحق گردان. پروردگارا! در این مکان برایمان هیچ گناهی باقی مگذار مگر اینکه آنرا بیامرزی و هیچ غم و غصه ای را، مگر اینکه آن را بگشایی و هیچ حاجتی را، مگر اینکه آن را برآورده سازی و آن را آسان گردانی. پس کارهایمان را آسان و سینه هایمان را گشاده گردان و اعمالمان را به خیر و نیکی خاتمه ده. پروردگارا! ما را مسلمان بمیران و به نیکوکاران ملحق گردان بدون هیچگونه خواری و پشیمانی».

سپس لمس حجر نموده، داخل حطيم نزد حجر اسماعيل(ع) رفته اين دعا را بخواند:

اَللَّهُمَّ اَنْتَ رَبِّيْ لَا اِلَهَ اِلَّا اَنْتَ خَلَقْتَنِيْ وَ اَنَا عَبْدُكَ وَ اَنَا عَلَي عَهْدِكَ وَ وَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ اَبُوْءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ وَ اَبُوْءُ بِذَنْبِيْ فَاغْفِرْلِيْ فَاِنََّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوْبَ اِلَّا اَنْتَ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا سَاَلَكَ بِهِ عِبَادُكَ الصَّالِحُوْنَ وَ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا اسْتَعَاذَكَ بِهِ عِبَادُكَ الصَّالِحُوْنَ. اَللَّهُمَّ بِاَسْمَائِكَ الْحُسْنَيْ وَ صَفَاتِكَ العُلْيَا طَهِّرْ قُلُوْبَنَا مِنْ كُلِّ وَصْفٍ يُبَاعِدُنَا عَنْ مُشَاهَدَتِكَ وَ مَحَبَّتِكَ وَ اَمِتْنَا عَلَي السُّنَّةِ وَ الْجَمَاعَةِ وَ الشَّوْقِ اِلَي لِقَائِكَ يَا ذَاالْجَلَالِ وَ الْاِكْرَامِ. اَللَّهُمَّ نَوِّرْ بِالْعِلْمِ قَلْبِيْ وَ اسْتَعْمِلْ بِطَاعَتِكَ بَدَنِيْ وَ خَلِّصْ مِنَ الْفِتَنِ سِرِّيْ وَاشْغَلْ بِالْاِعْتِبَارِ فِكْرِيْ وَ قِنِيْ شَرَّ وَسَاوِسِ الشَّيْطَانِ، وَ اَجِرْنِيْ مِنْهُ يَا رَحْمَانُ، حَتَّي لَا يَكُوْنَ لَهُ عَلَيَّ سُلْطَانٌ، رَبَّنَا اِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ.

«خدایا! تو پروردگار منی و هیچ خدایی بجز تو نیست و تو مرا آفریده ای و من بنده تو هستم و من بر عهد و پیمان و وعده با تو تا جایی که بتوانم پایدار می مانم. به تو پناه می برم از شرّ آنچه انجام دادم و به نعمتهایی که بر من ارزانی داشتی و به گناهان خود اعتراف می کنم بنابراين گناهان مرا بیامرز چرا که هیچ آمرزنده ای جز تو نیست. پروردگارا! از تو می خواهم از خیر آنچه بندگان صالحت مي خواهند و به تو پناه می برم از شرّ آنچه به تو پناه می برند. الهي به حرمت اسماء و صفات نیکویت، دلهایمان را از هر وصفی که ما را از مشاهده و محبتت دور می گرداند، پاک کن و ما را بر پیروی از سنت و جماعت و شوق دیدارت بمیران. پروردگارا! قلبم را با علم نورانی کن و جسمم را در راه طاعت و فرمانبرداریت به کار گیر و باطن مرا از فتنه و فساد رهایی ده و فکر مرا با پند و عبرت مشغول بدار و مرا از شرّ وسوسه های شیطان حفظ بدار و در پناه خود نگه دار تا اینکه هیچ سلطه ای بر من نداشته باشد. پروردگارا! ما به تو ایمان آوردیم پس گناهان ما را بیامرز و ما را از آتش جهنّم حفظ فرما». بعد به زمزم رفته، از آبش وضو سازد و بياشامد و بگويد:

اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَ رِزْقًا وَاسِعًا وَ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ سُقْمٍ.

 «پروردگارا از تو می خواهم که به من علمی سودمند و رزق و روزی گسترده و شفا از هر درد و مریضی عطا کنی».

سعي بين صفا و مروه

سعي بين صفا و مروه از واجبات است. وقتي كه آب زمزم را نوشيد، قصد رفتن به سعي را بكند، اول استلام حجرالاسود كند و متوجه صفا شود و در حال بالا رفتن به صفا اين آيه را بخواند:

«اِنَّ الصَّفَا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِاعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَاِنَّ اللهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ»

در بالاي صفا، رو به كعبه دستها را بلند كرده «الله اكبر و لااله الاالله» و درود بخواند و از صفا پايين آمده، به سمت مروه برود. چون به دو ميل سبز رسد كه فعلاً در بین صفا و مروه، ستونهاي آن سبز رنگ است تا دو ستون سبز ديگر بدود و بقيه را تا پاي تپة مروه به عادت خود برود و آنجا آیه كريمة )اِنَّ الصَّفا وَالْمَرْوَةَ( را بخواند تا به بالاي تپة مروه برسد در آنجا نيز متوجه كعبه، دست بلند كرده، تكبير و تهليل و صلوات بخواند. تا اينجا يك چرخ به شمار مي آيد سپس پايين آمده، به سوي صفا برود و در بين دو ستون سبز بدود و بقيه را به رفتار عادي برود تا «ان الصفا» خوانده، بر صفا بالا شود و افعال گذشته را انجام دهد؛ چرخ دوم تكميل مي شود. به اين ترتيب هفت چرخ را كامل كند كه شروع از صفا و خاتمه در مروه است و در صورت توانايي در رفت و آمد بين صفا و مروه اين دعا را بخواند:

اَللهُ اَكْبَرُ كَبِيْرًا، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيْرًا، وَ سُبْحَانَ اللهِ الْعَظِيْمِ، وَ بِحَمْدِهِ الْكَرِيْمِ، بُكْرَةً وَ اَصِيْلًا، وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيْلًا، لَااِلَهَ اِلَّا اللهُ وَحْدَهُ اَنْجَزَ وَعَدَهُ وَ نَصَرَ عَبْدَهُ وَ هَزَمَ الْاَحْزَابَ وَحْدَهُ لَاشَيْءَ قَبْلَهُ وَ لَا بَعْدَهُ يُحْيِيْ وَ يُمِيْتُ وَ هُوَ حَيٌّ دَائِمٌ لَا يَمُوْتُ وَ لَا يَفُوْتُ اَبَداً بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ اِلَيْهِ الْمَصِيْرُ وَ هُوَ عَلَي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ. رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَاعْفُ وَ تَكَرَّمْ وَ تَجَاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ، اِنَّكَ تَعْلَمُ مَا لَا نَعْلَمُ، اِنَّكَ اَنْتَ اللهُ الْاَعَزُّ الْاَكْرَمُ.  رَبَّنَا نَجِّنَا مِنَ النَّارِ سَالِمِيْنَ غَانِمِيْنَ فَرِحِيْنَ مُسْتَبْشِرِيْنَ مَعَ عِبَادِكَ الصَّالِحِيْنَ مَعَ الَّذِيْنَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّيْنَ وَ الصِّدِّيْقِيْنَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِيْنَ، وَ حَسُنَ اُوْلَئِكَ رَفِيْقًا ذَلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللهِ وَ كَفَي بِاللهِ عَلِيْمًا، لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ حَقًّا حَقًّا، لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ تَعَبُّدًا وَ رِقًّا لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ وَ لَا نَعْبُدُ اِلَّا اِيَّاهُ، مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ وَ لَوْ كَرِهَ الْكَافِرُوْنَ، لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ الْوَاحِدُ الْفَرْدُ الصَّمَدُ الَّذِيْ لَمْ يَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لَا وَلَدًا وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيْكٌ فِي الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيْرًا. اَللَّهُمَّ اِنَّكَ قُلْتَ فِي كِتَابِكَ الْمُنَزَّلِ اُدْعُوْنِيْ اَسْتَجِبْ لَكُمْ دَعَوْنَاكَ. رَبَّنَا كَمَا اَمَرْتَنَا فَاغْفِرْلَنَا كَمَا وَعَدْتَنَا اِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيْعَادَ، رَبَّنَا اِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًّا يُنَادِيْ لِلْاِيْمَانِ اَنْ آمِنُوْا بِرَبِّكُمْ فآمَنَّا. رَبَّنَا فَاغْفِرْلَنَا ذُنُوْبَنَا وَ كَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَ تَوَفَّنَا مَعَ الْاَبْرَارِ. رَبَّنَا وَ آتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَي رُسُلِكَ وَ لَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ، اِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيْعَادَ. رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَ اِلَيْكَ اَنَبْنَا وَ اِلَيْكَ الْمَصِيْرُ. رَبَّنَا اغْفِرْلَنَا وَ لِاِخْوَانِنَا الَّذِيْنَ سَبَقُوْنَا بِالْاِيْمَانِ وَ لَا تَجْعَلْ فِي قُلُوْبِنَا غِلًّا لِلَّذِيْنَ آمَنُوْا. رَبَّنَا اِنَّكَ رَؤُوْفٌ رَّحِيْمٌ، رَبَّنَا اَتْمِمْ لََنا نُوْرَنَا وَ اغْفِرْ لَنَا اِنَّكَ عَلَي كُلِّ شَيْ ءٍ قَدِيْرٌ. اَللَّهُمَّ اِنَّيْ اَسْاَلُكَ الْخَيْرَ كُلَّهُ عَاجِلَهُ وَآجِلَهُ وَاَسْتَغْفِرُكَ لِذَنْبِيْ وَ اَسْاَلُكَ رَحْمَتَكَ رَبِّ زِدْنِيْ عِلْمًا وَ لَا تُزِغْ قَلْبِيْ بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنِيْ وَ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً، اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ. اَللَّهُمَّ عَافِنِيْ فِي سَمْعِيْ وَ بَصَرِيْ لَا اِلَهَ اِلَّا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِِنِّيْ كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِيْنَ، اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَعُوْذُ بِكَ مِنَ الْكُفْرِ وَ الْفَقْرِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَعُوْذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَ بِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوْبَتِكَ وَ اَعُوْذُ بِكَ مِنْكَ لَا اُحْصِيْ ثَنَاءً عَلَيْكَ اَنْتَ كَمَا اَثْنَيْتَ عَلَي نَفْسِكَ فَلَكَ الْحَمْدُ حَتَّي تَرْضَي اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ مِنْ خَيْرِ مَا تَعْلَمُ وَ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا تَعْلَمُ وَ اَسْتَغْفِرُكَ مِنْ كُلِّ مَا تَعْلَمُ اِنَّكَ تَعْلَمُ مَا لَا نَعْلَمُ وَ اَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ، لَا اِلَهَ اِلَّا اللهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبِيْنُ، مُحَمَّدٌ رَّسُوْلُ اللهِ الصَّادِقُ الْوَعْدِ الْاَمِيْنُ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ كَمَا هَدَيْتَنِيْ لِلْاِسْلَامِ اَنْ لَا تَنْزِعَهُ مِنِّيْ حَتَّي تَتَوَفَّانِيْ وَ اَنَا مُسْلِمٌ، اَللَّهُمَّ اجْعَلْ فِيْ قَبْرِيْ نُوْراً وَ فِيْ سَمْعِي نُوْرًا وَ فِيْ بَصَرِيْ نُوْراً. اَللَّهُمَّ اشْرَحْ لِيْ صَدْرِيْ وَ يَسِّرْ لِيْ اَمْرِيْ وَ اَعُوْذُبِكَ مِنْ شَرِّ وَسَاوِسِ الصَّدْرِ وَ شَتَاتِ الْاَمْرِ وَ فِتْنَةِ الْقَبْرِ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَعُوْذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا يَلِجُ فِيْ اللَّيْلِ وَ شَرِّ مَا يَلِجُ فِي النَّهَارِ وَ مِنْ شَرِّ مَا تَهُبُّ بِنَاالرِّيَاحُ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ، سُبْحَانَكَ مَا عَبَدْنَاكَ حَقَّ عِبَادَتِكَ سُبْحَانَكَ مَا ذَكَرْنَاكَ حَقَّ ذِكْرِكَ يَا اَللهُ سُبْحَانَكَ مَا شَكَرْنَاكَ حَقَّ شُكْرِكَ يَااللهُ سُبْحَانَكَ مَا اَعْلَي شَاْنُكَ يَا اَللهُ. اَللَّهُمَّ حَبِّبْ اِلَيْنَا الْاِيْمَانَ وَ زَيِّنْهُ فِيْ قُلُوْبِنَا وَ كَرِّهْ اِلَيْنَا الْكُفْرَ وَ الْفُسُوْقَ وَ الْعِصْيَانَ، وَاجْعَلْنَا مِنَ الرَّاشِدِيْنَ. اَللَّهُمَّ قِنَا عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ اَللَّهُمَّ اهْدِنِيْ بِالْهُدَي وَ نَقِّنِيْ بِالتَّقْوَي وَاغْفِرْلِي فِي الْآخِرَةِ وَ الْاُولَي. اَللَّهُمَّ ابْسُطْ عَلَيْنَا مِنْ بَرَكَاتِكَ وَ رَحْمَتِكَ وَ فَضْلِكَ وَرِزْقِكَ. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ اَسْاَلُكَ النَّعِيْمَ الْمُقِيْمَ الَّذِيْ لَا يَحُوْلُ وَ لَا يَزُوْلُ اَبَدًا. اَللَّهُمَّ اِنِّيْ عَائِذٌ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا اَعْطَيْتَنَا وَ مِنْ شَرِّ مَا مَنَعْتَنَا. اَللَّهُمَّ تَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ، وَ اَلْحِقْنَا بِالصَّالِحِيْنَ، غَيْرَ خَزَايَا وَ لَا مَفْتُوْنِيْنَ، رَبِّ يَسِّرْ وَ لَا تُعَسِّرْ وَ رَبِّ اَتْمِمْ بِالْخَيْرِ. رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا وَ عَافِنَا وَاعْفُ عَنَّا وَ عَلَي طَاعَتِكَ وَ شُكْرِكَ اَعِنَّا وَ عَلَي غَيْرِكَ لَا تَكِلْنَا وَ عَلَي الْاِيْمَانِ وَ الْاِسْلَامِ الْكَامِلِ جَمْعًا تَوَفَّنَا وَ اَنْتَ رَاضٍ عَنَّا. اَللَّهُمَّ ارْحَمْنِيْ بِتَرْكِ الْمَعَاصِيْ اَبَدًا مَا اَبْقَيْتَنِيْ وَارْحَمْنِيْ اَنْ اَتَكَلَّفَ مَا لَا يُعْنِيْنِيْ وَارْزُقْنِيْ حُسْنَ النَّظَرِ فِيْمَا يُرْضِيْكَ عَنِّيْ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ.

«خداوند بسیار بزرگ است و حمد و ستایش بی شمار از آن اوست که پاک و منزه است. در صبحگاهان و شبانگاهان به حمد و ستایش او مشغول شو و او را سجده کن و در شبهای طولانی، تسبیح گوی او باش. هیچ معبودی بجز ذات باری تعالی نیست و او یگانه است. او به وعده اش وفا کرد و بنده اش را یاری نمود و احزاب را شکست داد. هیچ چیزی قبل از او نبوده و بعد از او نخواهد ماند. او زنده می کند و می میراند و خود زنده و پایدار است که هرگز نمی میرد و فانی نمی گردد. خیر و نیکی به دست اوست و بازگشت همه به سوی اوست و او بر هر امری قادر و تواناست. معبودا! گناهان ما را بیامرز و بر ما رحم کن و ما را مورد عفو و بخشش خود قرار ده و از آنچه می دانی درگذر. به درستی که تو می دانی آنچه را نمی دانیم و به راستی که تو عزیز و گرامی هستی. بار خدایا! ما را از آتش جهنم سالم و سرافراز و خشنود، همراه با بندگان صالحت، همراه کسانی که به آنان نعمت داده ای از پیامبران و راستگویان و شهداء و نیکو کاران نجات بده يقيناً که آنان بهترین همراهان هستند و اين فضلی از جانب خداوند است و علم و دانایی او ما را بس است. براستي كه هیچ معبودی بجز الله نیست و هیچ پروردگاري بجز خدای یکتا در ستایش و بندگی نیست. جز او را نمی پرستیم و با اخلاص در دین، او را می پرستیم هر چند که مشرکان را ناخوش آید. هیچ معبودی بجز خداوند یگانه بی همتای بی نیاز نیست. کسی که هیچ همسر و فرزندی برای خود نگیرد و هیچ شریکی نپذیرد و یاوری که بر عزتش بيفزاید، نخواهد داشت. پس او را بسیار بزرگ و عظیم شمار. پروردگارا! تو در کتاب آسمانی ات فرمودی که: «مرا بخوانید تا اجابت کنم شما را» و ما تو را طبق فرموده ات خواندیم پس ما را همانگونه که وعده دادی ببخشای چونکه تو خلاف وعده ات عمل نمی کنی. معبودا! ما شنیدیم ندا دهنده ای به ایمان ندا می دهد که به پروردگارتان ایمان آورید، ما نیز ایمان آوردیم پس گناهان ما را بیامرز و از بدیهای ما درگذر و ما را همراه نیکان بمیران. بارخدایا ! آنچه را به وسیله رسولت به ما وعده داده ای به ما عطا کن و ما را در روز قیامت خوار و ذلیل مکن چرا که تو بر خلاف وعده ات عمل نمی کنی. پروردگارا! بر تو توکل کردیم و به سوی تو باز گشتیم و بازگشت همه بسوی توست. خدایا! گناهان ما و برادران مسلمانمان ـ کسانی که در ایمان آوردن بر ما سبقت گرفتند ـ را بیامرز و در دلهایمان هیچ کینه ای نسبت به کسانی که ایمان آورده اند قرار مده. به درستی که تو بسیار مهربان هستی. معبودا! نور ایمانمان را کامل کن و گناهان ما را بیامرز چونكه تو يقيناً بر هر کاری توانا هستی. پروردگارا! از تو خیر دنیا و آخرت و آمرزش گناهانم و رحمت بی پایانت را می طلبم. معبودا! علم مرا افزون گردان و قلبم را پس از اینکه هدایت کردی گمراه مگردان و رحمتت را بر من ارزانی دار به راستی که تو بسیار بخشنده هستی. بار خدایا! زیان و بدی را از گوش و چشم من دور کن. هیچ معبودی بجز تو نیست و تو پاک و منزه هستی و من از ستمکارانم. پروردگارا! از کفر و فقر به تو پناه می برم و از خشم و غضبت به رضای تو و از عقوبتت به بخشایش تو و از تو به تو پناه می برم. حمد و ستایش بی شمار آنگونه که شایسته و بایسته است تو راست. پروردگارا! از تو از خیر آنچه می دانی می طلبم و از شرّ آنچه می دانی پناه می برم و از همه آنچه می دانی طلب آمرزش می کنم به درستی که تو می دانی آنچه را نمی دانیم و تو داننده غیبها هستی. هیچ معبودی بجز الله نيست خدايي كه پادشاه و ثابت و آشكار است. محمدr، فرستاده خداوند، وفا دار به وعده خویش و امانتدار و درستکار است. پروردگارا! از تو می خواهم همانگونه که مرا به اسلام هدایت کردی مرا تا پایان عمر با اسلام زنده بداری و با اسلام بمیرانی. معبودا! در قبرم و در گوشها و چشمهایم نور قرار بده و به من سعه صدر عطا کن و کارهایم را آسان گردان. بار خدایا! از شرّ وسوسه های نفسانی و امور و افکار پریشان و عذاب قبر به تو پناه می برم. خدایا! از شرّ جنبندگان شب و روز و از شرّ آنچه بادها به سوی ما می آورند به تو پناه می برم ای مهربان ترین مهربانان. معبودا! تو پاک و منزه هستی و ما آنگونه که لایق توست تو را عبادت ننمودیم و آنگونه که شایسته است تو را ذکر نکردیم و شکر گزاری ننمودیم. بار خدایا! چه بلند است مقام و منزلت تو. پروردگارا! ایمان را محبوب دلهایمان قرار بده و آن را در دلهایمان زینت ده و کفر و فسق و سرکشی را برایمان نفرت انگیز کن و ما را از جمله ره یافتگان قرار ده. معبودا! ما را از عذاب روزی که بندگانت را مبعوث می گردانی، محفوظ بدار و ما را به راه راست هدایت کن و با تقوی پاکیزه دار. بار خدایا! در دنیا و آخرت گناهان ما را بیامرز و برکت و رحمت و فضل و  روزی ات را بر ما بگستران. پروردگارا! از تو نعمتهای دايمی بهشت را که هرگز تغییر و تحوّل نمی یابد و از بین نمی رود می خواهم و از شرّ آنچه به ما عطا کردی و از شرّ آنچه كه به ما ندادي به تو پناه می برم. پروردگارا! ما را مسلمان بمیران و به نیکوکاران ملحق گردان بدون هیچگونه خواری و ذلت و پشیمانی و امور را بر ما آسان گردان و آن را بر ما سخت مکن. پروردگارا! عاقبت کار ما را به خیر و نیکی ختم کن و از ما بپذیر، ما را از هرگونه لغزشی سلامت بدار و از خطاهای ما در گذر، ما را بر فرمانبرداری و شکر گزاری ات خاضع گردان و ما را به غیر خودت نیازمند مکن. معبودا! ما را بر ایمان و اسلام کامل، در حالی که از ما راضی و خشنود هستی بمیران. بار خدایا! مرا تا زمانی که زنده ام به ترک گناهان و انجام ندادن کارهایی که به من مربوط نیست وا دار و به من بصيرت نیکو در آنچه تو را از من راضی می گرداند ارزانی دار، ای مهربان ترین مهربانان».

و هميشه در بين دو ستون سبز «رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ» را تا «اَعَزُّ الْاَكْرَمُ»[۱] بخواند. بعد از تمام شدن هفت چرخ صفا و مروه، در داخل مسجد دو ركعت نماز شكرانه ادا كند. در اينجا طواف قدوم حاجي تمام مي شود.

حکم، کیفیت و شروط سعی

حكم سعي

سعي بين صفا و مروه بر عمره گذار و بر حاجي ـ‌ چه قران باشد و چه مفرد و چه متمتع ـ واجب بوده و ترك آن موجب دم است.

كيفيت سعي

سعي هم مانند طواف هفت شوط يعني هفت بار گرديدن است بطوري كه از صفا شروع و به مروه ختم گردد كه رفتن از صفا به مروه يك شوط و آمدن از مروه به صفا شوط ديگري حساب مي گردد.

تذكر

۱ـ فاصلۀ بين صفا و مروه منطقه اي است كه ابتدا و انتهاي آن با دو چراغ سبز رنگ نشاني شده است. در اين فاصله بايد قدري تندتر از حالت عادي برود.

۲ ـ به استثناي اين فاصله مخصوص، بقيه راه را به طور عادي برود.

۳ ـ مستحب است كه شخص هنگام رسيدن به صفا و مروه خود را تا قسمت بالايي آن رسانده و بعداً روي خود را به طرف خانه مشرفه نموده و بعد از بالا كردن دستها تكبير گفته سپس به جانب ديگر سعي نمايد.

شروط سعي

مانند طواف، براي سعي نيز شروطي است كه در صورت ترك حتي يكي از آنها، سعي باطل مي گردد و عبارتند از :

۱ـ سعي در مسير معين صفا و مروه: يعني شخص هنگام سعي از مسير معين صفا و مروه خارج نشود و اگر خارج شد و قسمت زيادتر سعيش در خارج اين مسير شد، سعيش باطل است.

۲ـ سابق بودن به طواف صحيح: یعنی پيش از سعي، طواف صحيح انجام داده باشد.

۳ـ ابتدا كردن از صفا و ختم نمودن به مروه: اگر كسي بر عكس سعي كرد، سعيش باطل است گر چه بعضي از فقها گفته اند كه ترتيب مذكور واجب است نه شرط به اين معني كه اگر از مروه شروع كرد يا بايد همان شوط را دوباره انجام دهد و يا آنكه براي جبران آن بر وي دم لازم مي گردد و سعيش صحيح است.

۴ـ انجام دادن اكثر آن: يعني بايد حداقل چهار شوط را از هفت شوط انجام دهد؛ اگر كمتر انجام داد، سعيش باطل است.

۵ ـ سابق بودن به احرام: يعني پيش از سعي به احرام ـ چه احرام حج و يا عمره ـ داخل شده باشد.

واجبات، سنتها، مستحبات و مكروهات سعي

واجبات سعي

۱- تكميل كردن هفت شوط: اگر كسي هفت شوط را كامل نكرد از ترك هر شوط به وي صدقه لازم و سعيش ادا گرديده است.

۲- پياده سعي نمودن در صورتي كه عذري نداشته باشد: اگر عذري داشت جايز است به هر شكلي كه ميسر است سعي نمايد و بر وي چيزي لازم نيست و سعيش صحيح است.

۳- در حالت احرام بودن در سعي عمره.

۴- طي كردن همه مسافت: اگر به مروه نرسيده به طرف صفا بازگشت بر وي صدقه لازم است و سعيش ناقص ادا مي گردد. اين در صورتي است كه اين عمل در بعضي از شوطها صورت گيرد و اگر در همه شوطها يا در اكثرشان تكرار شد، سعيش باطل و بايد دوباره انجام دهد و يا بر وي دم لازم مي گردد.

سنتهاي سعي

ترك سنتها سبب نقصان سعي مي شود ولي موجب دم يا صدقه نمي گردد و عبارتند از:

۱- عدم تأخير بين طواف و سعي: يعني سنت است بعد از انجام دادن طواف بدون معطلي شروع به سعي نمايد و تأخير نمودن سعي از طواف بدون ضرورت سبب ملامت بوده و سعي را ناقص مي كند.

۲- رسيدن تا قسمت بالايي صفا و مروه.

۳- پياپي سعي نمودن: يعني بين شوطها فاصله و تأخير نياندازد.

۴- شتابان رفتن بين دو چراغ سبز. توضیح: ما بين صفا و مروه حصه اي كه حالا هر دو طرف بر ديوارها با رنگ سبز نشان شده و مهتابي هاي سبز رنگ روشن است

۵- با وضو بودن هنگام سعي.

۶- نيت كردن در ابتداي سعي.

مستحبات سعي

۱- ذكر و دعا.

۲- پاك بودن جامه و بدن.

۳- خشوع و فروتني و به ياد خدا مشغول بودن.

۴- اداي دو ركعت نماز بعد از ختم سعي: يعني بعد از ختم سعي مستحب است كه دو ركعت نماز بخواند و مستحب است كه در مسجدالحرام ادا نمايد.

مكروهات سعي

۱- ترك سنتي از سنتهاي سعي.

۲- خريد و فروش هنگام سعي.

۳- خوردن و آشاميدن، مگر در وقت غلبه تشنگي.

۴- حرف زدن بدون ضرورت.

۵- اشتغال به امور غير ضروري.

بعد از طواف و سعي، مفرد چه كار كند؟

بعد از طواف و سعي، حاجي مفرد به حالت احرام در مكه بماند و هر اندازه كه مي تواند طواف نفل به جاي آورد؛ زيرا براي آفاقي(غير اهل حرم) طواف نفل از نماز بهتر است ولي براي اهل مكه در ايام حج، نماز نفل از طواف نفل بهتر است. در طوافهاي نفل اضطباع، رمل و استلام بعد از طواف نيست؛ زيرا اين گونه طوافها سعي بين صفا و مروه ندارد.

۱- ايام نحر سه روز است: دهم، يازدهم و دوازدهم ذي الحجه.

۱- گوشه جنوب غربي بيت الله را گويند كه به جانب يمن است.

۱- يعنی: در صورتي که در حالت طواف فتوا دادن از جمله مباحات قرار می گيرد.

۱- رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَاعْفُ وَ تَكَرَّمْ وَ تَجَاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ، اِنَّكَ تَعْلَمُ مَا لَا نَعْلَمُ، اِنَّكَ اَنْتَ اللهُ الْاَعَزُّ الْاَكْرَمُ.

یک نظر بگذارید