از خـدا جـویـیـم توفیـق ادب**بی ادب محروم شد از لطف رب****بی ادب تنها نه خود را داشت بد**بلکـه آتـش در همـه آفـاق زد

* منظور از اینکه “دنیا برای مؤمن زندان و برای کافر بهشت است” چیست؟

از حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت شده است که پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: “الدنیا سجن المؤمن و جنة الکافر” (حدیث صحیح)

امام نووی در مورد این حدیث گفت: “معنایش این است که مؤمن در دنیا ممنوع از شهوات حرام و مکروه است، و مکلف است که عبادات طاقت فرسا انجام دهد، ولی اگر بمیرد از این اعمال و تکالیف آزاد میشود و راحت میشود و نزد خداوند راحتی و نعیم بدون هیچ نقصی می یابد، ولی کافر آن اشیاء (شهوات حرام) را در دنیا می یابد و با آنهمه شهوات کم که همراه با نقص و مکروهات میباشد، وقتیکه میمیرد به عذاب دائم و شقاوت ابدی منتقل می شود”.

و امام منّاوی در مورد این حدیث گفت: “از آنجاییکه مؤمن در دنیا از شهوات حرام ممنوع است، مثل اینست که زندانی شده، و کافر بر عکس، مثل اینست که در بهشت است (زیرا هیج ممنوعیتی ندارد)”.

و همچنین در مورد این حدیث گفته شده که: دنیا مانند زندان است برای مؤمن، در مقایسه با آنچه که در آخرت از پاداش و نعیم ابدی برای او مهیا شده، و دنیا برای کافر مانند بهشت است در مقایسه با آنچه که در آخرت از عقوبت و عذاب دردناک برای او مهیا شده.

و داستان عجیبی از علامة ابن حجر عسقلانی نقل میکنند که او هنگامی که رئیس قاضیان مصر بود، با هیبت و شکوه و عزت و لباس پاک و تمیز از خانه خارج شد، و در راه یک یهودی که روغن حمل میکرد و لباسش کثیف و فقیر بود، به او برخورد و به ابن حجر عسقلانی گفت که بایستد، ابن حجر ایستاد، و سپس آن یهودی به ابن حجر گفت: این قول پیامبرتان را چطور تفیسر میکنی که میگوید: “الدنیا سجن المؤمن وجنة الکافر”؟ در حالیکه خودت میبینی که من که کافر هستم وضع و حال بدی دارم ولی تو که مسلمان هستی در نعمت و راحتی هستی؟ ابن حجر عسقلانی به او گفت: “تو با این بدبختی و درماندگیت مثل اینکه در بهشت هستی در مقایسه به آنچه که از عذاب دردناک منتظر تو است اگر با کفر بمیری، و من با این أبهت و شکوه و عزت اگر خداوند مرا بهشتی کند، این نعیم دنیوی در برابر آن نعیم و خوشی که منتظرم هست مانند زندان میماند.”

سپس آن یهودی گفت: آیا واقعا چنین است؟ ابن حجر گفت: بلی، سپس آن یهودی مسلمان شد و گفت: “أشهد ألا اله الا الله و أن محمدا رسول الله”

بنابراین منظور از زندان برای مؤمن در این دنیا، محرومیت از شهوتهای حرام است، و در آخرت هیج ممنوعیتی نیست، ولی برای کافر که در این دنیا بدون هیچ پروایی مرتکب محرمات و شهوتهای حرام میشود، این شهوتها برای او در مقایسه با آخرت که دوزخی خواهد شد مانند بهشت میماند.

ولی نباید فراموش کرد که معنای این حدیث این نیست که مؤمن در این دنیا با بدبختی میگذراند و کافر با راحتی و دلخوشی، زیرا خداوند انسان گناهکار را در این دنیا و در آخرت دچار عذابهایی میکند که خوشی را از دلش میراند، و برای شخص مؤمن در این دنیا و آخرت سکینت و اطمئنان و دلخوشی نصیب میکند.

خداوند در قرآن میفرماید:

“قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَةَ اللَّهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا خَالِصَةً یَوْمَ الْقِیَامَةِ کَذٰلِکَ نُفَصِّلُ الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ” ﴿الأعراف: ۳۲﴾

«بگو (ای‌ پیامبر) چه‌ کسی‌ زینت‌ الهی‌ را که‌ برای‌ بندگانش‌ بیرون‌ آورده، حرام‌ کرده‌ است‌؟ (زینت‌: چیزی‌ است‌ که‌ انسان‌ خود را به‌ آن‌ می‌آراید، اعم‌ از لباس‌ یا غیرآن‌ از اشیای‌ مباح‌؛ همچون‌ زیورآلات، جواهر و غیره) و پاکیزه‌ها را از رزق؟ (یعنی‌: خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های‌ پاک‌ را) بگو (ای‌ پیامبر) این‌ نعمتها برای‌ مؤمنان‌ در زندگانی‌ دنیا است (یعنی‌: این ‌نعمتها ـ اعم‌ از خوردنی‌ها، نوشیدنی‌ها، پوشیدنی‌ها و دیگر پاکیزگی‌ها ـ اصالتا در زندگانی‌ دنیا برای‌ مؤمنان‌ است، هرچند کفار نیز به‌ طور تبعی‌ و طفیلی‌ در این ‌برخورداریها با آنان‌ مشارکت‌ دارند تا آن‌گاه‌ که‌ زنده‌ باشند) برای‌ آنان‌ در روز قیامت‌ خالص‌ شده‌ است (یعنی‌: این‌ نعمتها در روز قیامت‌ نیز خاص‌ و مختص ‌مؤمنان‌ می‌باشد و کفار در آنها با ایشان‌ مشارکت‌ ندارند) بدین‌سان‌ آیات‌ خود را بیان‌ می‌کنیم برای‌ گروهی‌ که‌ می‌دانند».

بنابراین در آخرت از شخص کافر حتی از نعمتهای دنیوی مانند خوراک و پوشاک و غیره از او محاسبه و مؤاخذه میشود که چرا از آن استفاده کرده در حالیکه بعلت کفرش حق نداشته از آن استفاده کند زیرا این نعمتها در دنیا فقط مخصوص شخص مؤمن بوده.

و همچنین خداوند متعال میفرماید:

“إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِی نَعِیمٍ * وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِی جَحِیمٍ” ﴿الإنفطار: ۱۴-۱۳﴾

«بی‌گمان‌ نیکان در نعمت‌اند * و بی‌گمان‌ کفار در دوزخند»

و مفسرین میگویند که نعمت در این آیه، برای مؤمن هم در دنیا و هم در آخرت هست، و این عذاب و بدبختی برای کافر، هم در دنیا و هم در آخرت هست.

و خداوند وعده داده است برای کسانی که از عبادت خداوند اعراض میکنند که زندگی تنگی را در دنیا و آخرت برایشان مهیا کند و میفرماید:

“وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَةً ضَنْکًا وَنَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَعْمَی” (طه : ۱۲۴)

«و هر کس‌ از ذکر من‌ روی گرداند (یعنی‌: هر کس‌ از دین‌ من‌، تلاوت‌ کتاب‌ من‌ وعمل‌ به‌ آنچه‌ که‌ در آن‌ است‌، دل‌ بگرداند) درحقیقت‌، زندگی‌ تنگ‌ و سختی‌ خواهد داشت‌ (یعنی‌: بی‌گمان‌ در این‌ دنیا زندگی‌ تنگ‌ و دشواری‌ خواهد داشت‌ زیرا او از آرامش‌ روان‌ و انشراح‌ صدر بی‌بهره‌ می‌ماند و هرچند ظاهرا متنعم‌ و در رفاه‌ باشد اما در حقیقت‌ امر، در نگرانی‌ و اضطراب‌ و حیرت‌ به‌سر می‌برد) و روز قیامت‌ او را نابینا محشور می‌کنیم‌» (یعنی‌: او را درحالی‌ حشر می‌کنیم‌ که‌ بینایی‌ چشمانش‌ از وی‌ سلب‌ شده‌ است‌)

ولی در مورد مؤمنان میفرماید:

“مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَی وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ” ﴿النحل: ۹۷﴾

«هر کس‌ از مرد یا زن‌ که‌ کار نیک‌ کند و او مؤمن‌ باشد بی‌گمان‌ به‌ زندگی‌ پاک‌ و پسندیده‌ای‌ زنده‌اش‌ می‌داریم (یعنی در دنیا با بخشیدن‌ رزق‌ و روزی‌ حلال‌ به‌ او و توفیق‌ بخشیدنش‌ به‌ دریافت‌ حلاوت ‌طاعت‌ و با آماده‌ ساختن‌ تمام‌ وجوه‌ راحت‌ و آسایش‌ وی) و مسلما به‌ آنان (در آخرت) بر حسب‌ نیکوترین‌ آنچه‌ می‌کردند، پاداش‌ می‌دهیم‌».

و در حدیث صحیح آمده است که پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: “قد افلح من آمن و رزق کفافا و قنّعه الله مما آتاه”

«قطعا هر کس‌ به‌ اسلام‌ راه‌ یافت‌ و معیشت‌ مادی‌ زندگی‌اش‌ در حد کفاف‌ بود و به‌ آن‌ حد قناعت‌ ورزید، رستگار گشت‌».

لذا علماء سلف میگفتند: اننا لفی نعمة لو یعلم الملوک ما نحن فیها لجالدونا بالسیوف”، یعنی: “ما در نعمتی هستیم که اگر پادشاهان از آن با خبر شوند با ما با شمشیر برای حصول آن نعمت خواهند جنگید”، و منظورشان این بود که بعلت عبادت خداوند در این دنیا در امن و عزت و راحتی و سکینت میگذرانند.

و میگفتند: “ان فی الدنیا لجنة، من لم یدخلها لن یدخلها فی الاخرة”، یعنی: “در این دنیا بهشتی هست که اگر کسی در آن داخل نشود در آخرت نیز در آن وارد نخواهد شد”، و مقصود آنها از این بهشت، سکینت نفس و اطمئنان خاطر هست که خداوند در این دنیا نصیب صالحین و مؤمنان میکند، یعنی کسی که در این دنیا عبادت خداوند کند خداوند راحتی نصیبش میکند و در آخرت نیز او را وارد بهشت میکند.

پس بطور خلاصه دنیا برای انسان مؤمن مانند زندان است زیرا نمیتواند از تمام لذتها و شهوتها بعلت حرمت آنها استفاده کند، ولی باز هم در طمئنینت و سکینت نفس و راحتی این دنیا را سپری میکند، و در آخرت نعیم کامل بهشتی نصیبش خواهد شد، ولی برای کافر، این دنیا مانند بهشت است زیرا بدون هیچ ممنوعیتی مرتکب انواع شهوتهای حرام میشود، ولی باز هم در تعاست و بدبختی و کدورت خاطر به سر میبرد، و در آخرت به عذاب دردناک ابدی گرفتار خواهد شد.

یک پاسخ به “منظور از اینکه “دنیا برای مؤمن زندان و برای کافر بهشت است” چیست؟”

یک نظر بگذارید