فقه و احکام اسلامی

نماز تراویح

نماز تراویح چند رکعت است ؟

پاسخ: نماز تراویح بیست رکعت است و ازپیامبر صلى الله علیه وسلم واجماع صحابه ثابت است که در زمان حضرت عمر رضی الله عنه بر آن اجماع صحابه صورت گرفت به همین علت است که کمتر از آن در زمان خلافت حضرت عثمان وحضرت علی رضی الله عنهما  وبعد از آن در زمان تابعین وتبع تابعین که خیر القرون هستند ثبوتی ندارد وائمه مذاهب چهارگانه نیز بر این متفق اند که تراویح کمتر از بیست رکعت نیست . واز همان زمان که اصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم بر این امر اجماع نمودند تا به امروز در کل دنیا از مشرق تا مغرب در همه مساجد، حتی در مسجد الحرام در مکه مکرمه و مسجدالنبی در مدینه منوره نماز تراویح بیست رکعت با جماعت خوانده می شود. اما جای تعجب است که برخی اصرار دارند که پیامبر صلی الله علیه وسلم با وتر بیش از یازده رکعت نخوانده و حضرت عمر رضی الله عنه هم همان تعداد را جاری ساخته پس بر آنان لازم است که ثابت کنند در زمان حضرت عثمان و حضرت علی رضی الله عنهما و در زمان تابعین رضی الله عنهم و بعد از آن هم مردم به همین تعداد قیام می کردند و مشخص کنند که بیست رکعت را چه کسی رواج داد و از چه زمانی شروع شد؟ واین سنت پیامبر صلی الله علیه وسلم و حضرت عمر رضی الله عنه را چه کسی در مسجد الحرام و مسجدالنبی تغییر داد؟

ثبوت بیست رکعت تراویح از پیغمبر صلی الله علیه وسلم: « حدثنا یزید بن هارون قال انا ابراهیم بن عثمان عن الحکم عن مقسم عن ابن عباس أن رسول الله صلى الله علیه وسلم کان یصلی فی رمضان عشرین رکعه والوتر». (مصنف ابن أبی شیبه  (۲ / ۲۸۶) المعجم الکبیر للطبرانی  (۱۰ / ۸۶) المعجم الأوسط للطبرانی (۲ / ۳۰۹) مسند عبد بن حمید  (۲ / ۲۷۱) ابوبکر بن ابی شیبه می گوید: یزید بن هارون برای من حدیث بیان کرد که ابراهیم ابن عثمان از حکم از مقسم از ابن عباس به من خبر داد که رسول الله صلی الله علیه وسلم در رمضان بیست رکعت و وتر خواند. اینکه می گویند ابراهیم بن عثمان فردی است که علمای رجال بر ضعف آن اتفاق نظر دارند مورد قبول نیست و جای بحث دارد . زیرا در میان محدثین افرادی هستند که وی را توثیق نموده اند . به فرض اینکه این حدیث ضعیف باشد باز هم صلاحیت استدلال را دارد چون ابن همام در فتح القدیر می نویسد: « هر گاه حدیث ضعیف به آن قرائنی که بر صحت آن دلالت کنند تایید شود صحیح می گردد» (اعلاء السنن ج۷ ص۷۱ ).

ثبوت بیست رکعت تراویح از خلفاء راشدین: ۱- «عن السائب بن یزید قال کانوا یقومون على عهد عمر بن الخطاب رضى الله عنه فی شهر رمضان بعشرین رکعه قال وکانوا یقرؤن بالمئین وکانوا یتوکؤن على عصیهم فی عهد عثمان بن عفان رضى الله عنه من شده القیام »( السنن الکبرى للبیهقی – (۲ / ۴۹۶) ، سائب بن یزید می فرماید : مردم در زمان حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه در ماه رمضان بیست رکعت نماز می خواندند و سوره هایی را می خواندند که بیش از صد آیه داشتند و در زمان حضرت عثمان بن عفان از شدت قیام بر عصاهایشان تکیه می زدند . امام نووی در الخلاصه و امام عراقی در شرح التقریب و حافظ سیوطی در المصابیح سند این حدیث را صحیح گفته اند .( اعلاء السنن ج۷ ص ۶۰ )

 ۲- «عن شتیر بن شکل وکان من اصحاب على رضى الله عنها انه کان یؤمهم فی شهر رمضان بعشرین رکعه ویوتر بثلاث وفی ذلک قوه (لما اخبرنا) أبو الحسن بن الفضل القطان ببغداد انبأ محمد بن احمد بن عیسى بن عبدک الرازی ثنا أبو عامر عمرو بن تمیم ثنا احمد بن عبد الله بن یونس ثنا حماد بن شعیب عن عطاء بن السائب عن ابى عبد الرحمن السلمى عن على رضى الله عنه قال دعا القراء فی رمضان فامر منهم رجلا یصلى بالناس عشرین رکعه قال وکان على رضى الله عنها یوتر بهم وروى ذلک من وجه آخر عن على (السنن الکبرى للبیهقی – (۲ / ۴۹۶). امام بیهقی می فرماید: شُتَیْر بن شکل از اصحاب حضرت علی رضی الله عنه بود و در رمضان امام جماعت بود بیست رکعت وتر خواند. پس ثابت شد که در زمان سه خلیفه راشد بیست رکعت تراویح خوانده می شد. همچنین امام ترمذی(رح) می فرماید: «اکثر اهل علم چنانکه از حضرت علی و حضرت عمر رضی الله عنهما و بقیه اصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت شده بر بیست رکعت عمل نموده اند و قول سفیان ثوری و ابن مبارک و شافعی رحمهم الله تعالی نیز همین است (سنن ترمذی باب ماجاء فی قیام شهر رمضان) . لذا مواظبت خلفای راشدین واصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم بر بیست رکعت حدیث ابن عباس رضی الله عنه را تایید می نماید واینکه حضرت عمر رضی الله عنه بیست رکعت را با یک جماعت پشت سر یک امام جاری ساخت و همه اصحاب سکوت نمودند و بر آن اجماع شد ، بالاترین قرینه  است و این اجماع به منزله ی نص قرار می گیرد بر اینکه بیست رکعت تراویح نزد آنان اصلی داشته است و گرنه اصحاب پیغمبر صلی الله علیه وسلم چنین نبودند که منکری را ببینند و در مقابل آن سکوت کنند . (اوجز المسالک ج۲ ص۳۹۱ ). اگر گروهی قبول نکنند که در زمان خلفاء راشدین بیست رکعت تراویح خوانده می شد پس ثابت کنند که اصحاب پیغمبر صلی الله علیه وسلم در زمان حضرت عثمان و حضرت علی رضی الله عنه هشت رکعت خوانده اند وتا قیامت هم نمی توانند ثابت کنند .

سنت خلفای راشدین نیز مانند سنت پیغمبر صلی الله علیه و سلم واجب العمل است: پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «من یعش منکم فسیرى اختلافا کثیرا فعلیکم بسنتی و سنه الخلفاء الراشدین المهدیین عضوا علیها بالنواجذ » کسی از شما زنده بماند به زودی اختلاف زیادی خواهد دید لذا بر شما لازم است که به سنت من وسنت خلفاء راشدین که هدایت یافته اند چنگ بزنید و آن را با دندانهای نواجذ محکم بگیرید (المستدرک على الصحیحین للحاکم مع تعلیقات الذهبی فی التلخیص – (۱ / ۱۷۴) . نزد محققین از فقها و اصولیین سنت آن است که رسول الله صلی الله علیه وسلم یا خلفاء راشدین بر آن مواظبت کنند. زیرا لفظ علیکم که در حدیث آمده است از نظر وضع بر لزوم دلالت دارد، واز نظر لغت معطوف در حکم معطوف علیه می باشد ، لذا از این حدیث ثابت می گردد که عمل بر سنت خلفاء نیز مانند سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم لازم است وبین این دو تفاوت قائل شدن درست نیست و جمله « عضوا علیها بالنواجذ» نیز به هر دو سنت راجع است و نشان دهنده این مطلب است که هر دو سنت برابرند و با هر دو به طور یکسان رفتار می شود .

شخصیت حضرت عمر رضى الله عنه: « عَنْ حُذَیْفَهَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ کُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّی لَا أَدْرِی مَا بَقَائِی فِیکُمْ فَاقْتَدُوا بِاللَّذَیْنِ مِنْ بَعْدِی وَأَشَارَ إِلَى أَبِی بَکْرٍ وَعُمَرَ »(سنن الترمذی – (۱۲ / ۱۲۲) . از حضرت حذیفه رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: همانا من نمی دانم چند مدت در میان شما باقی خواهم ماند پس به دو نفری که بعد از من هستند یعنی ابوبکر و عمر رضی الله عنهما اقتدا بکنید. در این حدیث نیز رسول الله صلی الله علیه وسلم به امتش دستور داده  که از حضرت ابوبکر رضی الله عنه وحضرت عمر رضی الله عنه پیروی بکنند و بر سنت وروش آن ها عمل بکنند .


رسول الله صلی الله علیه و سلم فرموده است: «من قام رمضان ایماناً و احتساباً غُفِرَ لَهُ مَاتَقَدَّمَ مِن ذَنبِهِ». (هرکس رمضان را از روی ایمان و به قصد قربت الی الله ایستاد، آمرزیده می شود برای وی آنچه که گذشته است از گناهان وی.) رواه بخاری و مسلم

نماز تراویح سنت مؤکده ای است، هم بر مردان و هم زنان. با جماعت باشد(مردان) یا انفرادی(زنان)

نماز تراویح ۲۰رکعت است با ۱۰سلام.

مقدم ساختن نماز وتر بر نماز تراویح صحیح است، لیکن مقدم ساختن تراویح بر وتر بهتر و سزاوارتر می باشد.

یکبار قرائت تمام قرآن کریم در نماز تراویح در ماه رمضان سنت مؤکده است.

پس قرائت تمام قرآن کریم به جهت کسالت و تنبلی قوم، در رمضان ترک کرده نشود.

درود خواندن بر رسول الله صلی الله علیه و سلم در هر تشهّد در نماز تراویح ترک کرده نشود، اگرچه قوم ملول و خسته شوند.

همچنین ثناء «سبحانک اللهم»، تسبیحات رکوع و تسبیحات سجده ترک کرده نشود، اگرچه قوم ملول و خسته شوند.

نماز تراویح قضا ندارد.


تسبیحات نماز تراویح

تسبیحاتی که در ترویح اول و دوم و سوم و چهارم خوانده می شود:

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ القُدّوسِ، سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکوتِ، سُبحانَ ذِی العِزَّهِ وَ العَظَمَهِ وَ الهِیبَهِ وَ القُدرَهِ وَ الجَلالِ وَ الجَمالِ وَ الکَمالِ وَ الکِبریاءِ وَ الجَبَروهِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَیِّ الَّذِی لا یَنامُ وَ لا یَموتُ، سُبّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلائِکَهِ وَ الرّوح،

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ القُدّوسِ، سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکوتِ، سُبحانَ ذِی العِزَّهِ وَ العَظَمَهِ وَ الهِیبَهِ وَ القُدرَهِ وَ الجَلالِ وَ الجَمالِ وَ الکَمالِ وَ الکِبریاءِ وَ الجَبَروهِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَیِّ الَّذِی لا یَنامُ وَ لا یَموتُ، سُبّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلائِکَهِ وَ الرّوح،

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ القُدّوسِ، سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکوتِ، سُبحانَ ذِی العِزَّهِ وَ العَظَمَهِ وَ الهِیبَهِ وَ القُدرَهِ وَ الجَلالِ وَ الجَمالِ وَ الکَمالِ وَ الکِبریاءِ وَ الجَبَروهِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَیِّ الَّذِی لا یَنامُ وَ لا یَموتُ، سُبّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلائِکَهِ وَ الرّوح،

لا اِلهَ اِلَّا اللهُ لا اِلهَ اِلَّا اللهُ نَستَغفِرُ اللهَ وَ نَسئَلُکَ الجَنَّهَ وَ نَعوذُبِکَ مِنَ النّارِ، یا مُجیرُ یا مُجیرُ نَجِّنا مِنَ النّارِ، نَجِّنا مِنَ النّارِ، بِحُرمَهِ حَضرَهِ سَیِّدِ الاَبرارِ وَ آلِهِ وَ اَصحابِهِ الکِبارِ، آمینَ بِرَحمَتِکَ یا اَرحَمَ الرّاحِمینَ

تسبیحاتی که در ترویح آخر(پنجم) خوانده می شود:

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ القُدّوسِ، سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکوتِ، سُبحانَ ذِی العِزَّهِ وَ العَظَمَهِ وَ الهِیبَهِ وَ القُدرَهِ وَ الجَلالِ وَ الجَمالِ وَ الکَمالِ وَ الکِبریاءِ وَ الجَبَروهِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَیِّ الَّذِی لا یَنامُ وَ لا یَموتُ، سُبّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلائِکَهِ وَ الرّوح،

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ القُدّوسِ، سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکوتِ، سُبحانَ ذِی العِزَّهِ وَ العَظَمَهِ وَ الهِیبَهِ وَ القُدرَهِ وَ الجَلالِ وَ الجَمالِ وَ الکَمالِ وَ الکِبریاءِ وَ الجَبَروهِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَیِّ الَّذِی لا یَنامُ وَ لا یَموتُ، سُبّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلائِکَهِ وَ الرّوح،

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ القُدّوسِ، سُبحانَ ذِی المُلکِ وَ المَلَکوتِ، سُبحانَ ذِی العِزَّهِ وَ العَظَمَهِ وَ الهِیبَهِ وَ القُدرَهِ وَ الجَلالِ وَ الجَمالِ وَ الکَمالِ وَ الکِبریاءِ وَ الجَبَروهِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَیِّ الَّذِی لا یَنامُ وَ لا یَموتُ، سُبّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلائِکَهِ وَ الرّوح،

سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الحَنّانِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ المَنّانِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ البُرهانِ، سُبحانَ اللهِ المَلِکِ الدَّیّانِ، مَرحَبا مَرحَبا یا شَهرَ الرَّمَضانِ، شَهرُ الرَّمَضانِ الَّذی اُنزِلَ فیهِ القُرآن، شَهرُ التَّراویحِ وَ التَّسابیحِ، فیهِ مَغفِرَهٌ وَ خَتمُ القُرآنِ، شَهرٌ اَوَّلُهُ رَحمَهٌ وَ اَوسَطُهُ مَغفِرَهٌ وَ آخِرُهُ عِتقٌ مِنَ النَّیرانِ،

اَللهُمَّ یا مُقَلِّبَ القُلوبِ وَ الاَبصارِ وَ یا خالِقَ اللَّیلِ وَ النَّهارِ، نَوِّر قُلوبَنا بِنورِ مَعرِفَتِکَ یا عَزیزُ یا غَفّارُ، یا کَریمُ یا سَتّارُ، یا جَلیلُ یا جَبّارُ، یا رَحیمُ یا رَحمانُ، یا اَللّهُ یا اَللّهُ یا اَللّهُ

اَللهُمَّ یا مُقَلِّبَ القُلوبِ وَ الاَبصارِ وَ یا خالِقَ اللَّیلِ وَ النَّهارِ، نَوِّر قُلوبَنا بِنورِ مَعرِفَتِکَ یا عَزیزُ یا غَفّارُ، یا کَریمُ یا سَتّارُ، یا جَلیلُ یا جَبّارُ، یا رَحیمُ یا رَحمانُ، یا اَللّهُ یا اَللّهُ یا اَللّهُ

لا اِلهَ اِلَّا اللهُ لا اِلهَ اِلَّا اللهُ نَستَغفِرُ اللهَ وَ نَسئَلُکَ الجَنَّهَ وَ نَعوذُ بِکَ مِنَ النّارِ، یا مُجیرُ یا مُجیرُ نَجِّنا مِنَ النّارِ، نَجِّنا مِنَ النّارِ، بِحُرمَتِ حَضرَتِ سَیِّدِ الاَبرارِ وَ آلِهِ وَ اَصحابِهِ الکِبارِ، آمینَ بِرَحمَتِکَ یا اَرحَمَ الرّاحِمینَ

توجه:

در دهه اول ماه مبارک رمضان «مَرحَبا» بگوید.

در دهه دوم ماه مبارک رمضان «اَلفَراق» بگوید.

در دهه سوم ماه مبارک رمضان «اَلوَداع» بگوید.

 

Spread the love

۲ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.